برچسب: هنرهای دستی

رومیزی های سنتی

رومیزی و صنایع دستی

رومیزی یکی از اقلام پرکاربرد در چیدمان منزل و گاهی در ادارات است. بر اساس نوع چیدمان روزمیزیهای گوناگونی برای بهره گیری وجود دارند؛ سنتی، مدرن، کلاسیک و … . روزمیزی معمولا از جنس پارچه است که جنس های گوناگونی از قبیل ابریشمی، کتانی، پشمی و … دارد. در صنایع دستی ایران انواع گوناگونی پارچه بافی و رودوزی سنتی دارد که می توانند به عنوان روزمیزی استفاده شوند که در ادامه با آن ها آشنا می شویم.

انواع رومیزی های سنتی

  • ترمه دوزی
  • پته دوزی
  • سفره قلمکار
  • دارایی دوزی
  • دارایی – ترمه دوزی
  • بلوچ دوزی
  • گلیم سوزنی

 

روزمیزی ترمه

پارچه ترمه از منسوجاتی است که از تار و پود بافته شده و معمولا از جنس ابریشم است. پود در ترمه در پشت کار به صورت آزاد قرار دارد و اگر آسترکشی نشود به بافت پارچه آسیب خواهد رسید. بافت ترمه از زمان صفویان به اوج رسید و از آن در البسه، پرده ، رومیزی، پوشش بالشت و کوسن و… استفاده می شد. روزمیزی های ترمه معمولا در ابعاد گوناگون برای میزهای وسط، ناهار خوری و عسلی به کار می رود. از آن جا که ترمه می تواند در رنگ های گوناگون تولید شود همخوانی خوبی با دکوراسیون های خانه های امروزی دارد.  ترمه انواع گوناگونی دارد که بهتر است برای آشنایی بهتر با این نوع از منسوجات ایرانی از مقاله ترمه دوزی دیدن کنید.

رومیزی ترمه

رومیزی ترمه

 

رومیزی پته دوزی

پته از آن دست رودوزی های سنتی است گرمایی به دکوراسیون منزل می دهد که به دلیل استفاده از الیاف و شال پشمی در آن است. این رودوزی هنر دست زنان کرمانی است و بر روی پارچه های پشمی که اصطلاحا شال یا عریض خوانده می شوند، دوخته می شود. شال یا عریض معمولا در رنگ های سفیدف سورمه ای، عنابی تهیه می شوند که هنرمند با کمک نخ های پشمی الوان نقش می زند.  نقوش در پته دوزی محدود هستند و معمولا از طرح بته جقه، درخت زندگی و شکوفه استفاده می شود. از پته می توان به عنوان پوشش کوسن و بالشت، روتختی، دیوارکوب و رومیزی استفاده کرد. می توانید برای آشنایی بیشتر با پته دوزی از مقاله مربوط دیدن فرمایید.

استفاده از پته رومیزی

استفاده از پته رومیزی

رومیزی قلمکار

سفره های قلمکار را تقریبا در بیشتر خانه های ایرانی دیده ایم. این هنر در اصفهان رواج دارد و به کمک چاپ مهری پدید تولید می شود. مهر ها از جنس چوب هستند که بعد از نقش اندازی و کنده کاری آماده نقش اندازی بر روی پارچه می شوند. پارچه هایی که برای قلمکاری استفاده می شوند باید از جنس های پنبه، ابریشم، کتان، چلوار و کرباس باشند زیرا رنگ پذیری خوبی دارند و دوام رنگ بر آن ها بیشتر است. در قلمکاری سنتی تنها از رنگ های طبیعی استفاده می شود؛ مانند پوست گردو، کتیرا، زاج سفید، روناس لاجورد و پوست انار

رومیزی قلمکار

رومیزی قلمکار

رومیزی دارایی و ترمه-دارایی

نساجی سنتی یزد پیشنینه ای ۲ تا ۳ هزار ساله دارد. در برخی مناطق یزد هنوز کارگاه های سنتی نساجی یا همان کارگاه های شعربافی دیده می شوند. دارایی نیز در همان کارگاه ها بافته می شود و از زیباترین منسوجات سنتی ایرانی است. دارایی معمولا از جنس ابریشم و یا پنبه است. در برخی کارگاه ها هنرمندان با تلفیق دارایی و ترمه پارچه های نوینی با عنوان ترمه دارایی تولید کرده اند که زیبایی دو چندانی دارند.

 

دارایی بافی

دارایی بافی

رومیزی سوزن دوزی بلوچ

هنر دست زنان بلوچ که سابقه ای بالغ بر ۱۷۰۰ تا ۲۰۰۰ سال دارد. این هنر در بلوچستان ایران و پاکستان رواج زیادی دارد. زنان و دختران این ناحیه برای تزئین پوشاک خود از آن بهره می برند. در سوزن دوزی بلوچ معمولا از نخ پنبه و یا در برخی موارد از نخ ابریشم استفاده می شود. پارچه ای بر آن نقوش وارد می شوند باید تار و پودی منظم داشته باشد زیرا هنرمند نقوش را بر اساس شمارش تار و پود پیاده می کند.

در این هنر بیشتر از نقوش هندسی استفاده می شود تمام گل ها و حیوانات و سایر نمایدگان طبیعت به صورت چند ضلعی ها و دانه برفی طراحی شده اند.

 

رومیزی سوزن دوزی بلوچ

رومیزی سوزن دوزی بلوچ

رومیزی رشتی دوزی

همانگونه که از نامش پیداست این هنر در استان گیلان به ویژه شهر رشت رواج دارد. الیافی که در این هنر کارد دارد نخ های ابریشمی الوان هستند و پارچه ای رودوزی بر آن انجام می شود ماهوت (پارچه پشمی ) است. این رشتی دوزی به کمک قلاب انجام می شود و از این رو به آن قلاب دوزی نیز می گویند. این هنر مانند سایر رودوزی ها هم در تزیین لباس کاربرد دارد و هم پرده و کوسن و رومیزی و …

 

رومیزی رشتی دوزی

رومیزی رشتی دوزی

 

شما از چه نوع هنر و صنایع دستی برای رومیزی های منزل خود استفاده میکنید؟

نکات مهم درباره خرید گلیم

قبل از خرید گلیم بدانیم

برای خرید گلیم و سایر زیرانداز های دستبافت باید از پیش از خرید اطلاعات جامعی در مورد آن ها داشته باشید. اگر قبل از خرید اطلاعاتی از انوع گلیم های ایرانی، نوع نخ های به کار رفته، نقوش پرکاربرد، هنر گلیم بافی و سایر شاخصه های زیرانداز ها داشته باشید می توانید با اطمینان بیشتری خرید خود را انجام دهید و از خرید گلیم خاطره ای خوب در ذهن خود داشته باشید.

قبل از هر چیز باید گلیم را از سایر زیرانداز های دستباف تشخیص دهید.

 

شناخت گلیم

گلیم از انواع زیرانداز بدون پرز است که از تار و پود و در مواردی مانند گلیم سوزنی از نخ خامه نیز بهره می برد. جنس اصلی آن پشم بز یا گوسفند است. پس تا اینجا فرق گلیم با قالی را متوجه شدیم. قالی ها (یا همان فرش های امروزی) دارای پرز هستند در حالی که گلیم پرز ندارد. واژه گلیم از لغت ترکی کِلی (kili) که به معنای پشم یا مو، گرفته شده است. البته با نام جاجیم نیز که از زبان ارمنی و کلمه ی گاگیم (به معنای پشم گوسفند) گرفته شده است. قابل قیاس است. در فرهنگ معین گلیم این چنین تعریف شده است : ” نوعی فرش که از پشم بافند ” و در  هخدا نیز نوشته شده ” پوششی معروف که از موی بز و گوسفند بافند.”

 

قیمت گلیم

قیمت گلیم به چند عامل مهم بستگی دارد:

  • جنس مواد اولیه
  • نقوش
  • نوع بافت

اگر گلیمی با جنس پشم مرینوس و زنگ های طبیعی و بافت شیرکی پیچ باشد معمولا از تمام انواع گلیم گران‌تر خواهد بود. زیرا هر سه عامل مرغوبیت را در خود دارد.

گلیم فرش چیست

گاهی هنرمندان بافنده، برخی از نقوش گلیم را به کمک فن قالیبافی برجسته می کنند. این گونه گلیم ها را گلیم فرش می خوانند. این عدم تقارن که به دلیل پرزدار بودن قالی و بدونن پرز بودن گلیم در حاصل کار پدید می آید زیبایی دوچندانی به زیرانداز می بخشد.

گلیم فرش

گلیم فرش

نکات مهمی که قبل از خرید گلیم باید بدانید

  1. شناخت انواع گلیم
  2. نقوش گلیم
  3. تابلو گلیم
  4. قیمت گلیم

 

 

شناخت انواع گلیم

  • گلیم شاهسون

ایل شاهسون یکی از بزرگترین ایل های ایرانی است که در شمال غربی ایران ساکن اند.

از شاخصه های اصلی این گلیم می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • طرح های هندسی شکسته
  • استفاده از رنگ های ملایم
  • حاشیه باریک
  • استفاده از نوار های پهن افقی در متن کار

نوع بافت گلیم های شاهسون سوماک است که در آن از پود زخیم استفاده می شود. از مهم ترین کاربرد های گلیم شاهسون استفاده از ان به عنوان جل اسب بود.

گلیم شاهسون

گلیم شاهسون

 

  •  گلیم لری

گلیم لری از ساده ترین انواع گلیم از نظر نقوش و طرح است. یکی از مهم ترین شاخصه های گلیم لری این است که بافنده در طول مدت بافت در پشت گلیم می نوشیند و به اصطلاح طرح را از پشت می اندازد.

در گذشته مهم ترین کاربرد گلیم لری استفاده از آن به عنوان خورجین جهت حمل اثاثیه بوده است. به این منظور بافت این گلیم بسیار مستحکم می باشد.

گلیم لری

گلیم لری

  • گلیم هرسین

نقوش فشرده، رنگ های تیره و اشکال هندسی از مهم ترین ویژگی های گلیم هرسین هستند. در حاشیه این نوع گلیم از پشم بز به دلیل خاصیت ضد بید بودن آن استفاده می شود.

گلیم هرسین

گلیم هرسین

  • گلیم ورنی

وزنی در آذربایجان رواج زیادی دارد. این گونه زیرانداز از نظر بافت و سبُکی مانند گلیم است و از مانند قالی از ظرافت زیادی برخوردار است. ورنی بافی به سبک پود پیچی، یعنی گذراندن پود اصلی از تار و پیچش نخ به دور نخ‌های تار بافته می شود.  ورنی بیشتر به رنگ های لاکی، سورمه ایف سفیدپیازی و آبی روشن بافته می شود.

 

گلیم ورنی

گلیم ورنی

  • گلیم شیرکی پیچ

این گلیم در کرمان و به ویژه در شهر سیرجان بافته می شود. نامگذاری این گلیم بر اساس نوع بافت آن انجام شده است. در گلیم شیرکی پیچ نخ خامه ی رنگی به دور نخ تار (چله) تابانده یا به اصطلاح پیچیده می شود. در گویش محلی به این گلیم، گلیم پیچ نیز می گویند. بر خلاف دیگر گلیم ها در این نوع گلیم پود تنها نقش به هم وصل کردن تار ها را دارد و نقشی در ایجاد نقوش ندارد. در مقالات قبل درباره شناخت گلیم شیرکی پیچ سیرجان به طور مفصل درباره این گلیم باکیفیت صحبت کرده بودیم.

 

گلیم شیرکی پیچ

گلیم شیرکی پیچ

نقوش گلیم

گلیم زبان مردم خویش است. بافنده با نقوشی که بر گلیم می اندازد از آمال و آرزو ها و نیاز های خود می گوید. این نقوش با توجه به محل بافت گلیم متفاوت است. بیشتر این نقوش از طبیعت اطراف  بافنده و فرهنگ آن جامعه برگرفته شده است. موتیف یا همان نقش مایه در گلیم گویی رسم جا افتاده یا زبان مشترک تمام گلیم های جهان است. زبانی که می توان با ان گلیم را “خواند” .

  • زن دست به کمر

نماد زنانگی، مادرانگی و باروری. این نقش زنی را نشان می دهد که دستان خود را به کمر زده است. دست به کمر زدن شاید نشان از خستگی را به نمایش بگذارد و یا شاید قدرتی که زن می خواهد به رخ بکشد.

زن دست به کمر

زن دست به کمر

 

  • شاخ قوچ

شاخ قوچ نشان از قهرمانی، قدرت و مردانگی دارد.

شاخ قوچ

شاخ قوچ

  • گوشواره

هر گاه دختری در نقوش گلیم خود از نقش گوشواره استفاده می کرد به آن معنا بود که در دل آرزوی ازدواج دارد. زیرا در فرهنگ برخی اقوام زمانی که خانواده ای دختری را برای پسر خود انتخاب می کردند گوشواره ای به او هدیه می دادند.

 

گوشواره

گوشواره

  •  آب روان

آب همیشه  در هنر و ادبیات نماد نعمت و برکت بوده و هست.  زیرا از حیاتی ترین عناصر برای زندگی است. در این هنر نیز ردپای آب بر گلیم ها باقی مانده است تا بافنده از آرزوی خود برای پُر آبی و سالی پربار برای کشاورزی خود بگوید.

آب روان

آب روان

  • برکت

شاخ قوچ نماد قدرت و مردانگی و زن دست به کمر نمادی از مادرانگی و باروری. پس ترکیب این دو مظهر قدرت خداوند می شود و حضورشان به زندگی ‘برکت’ می بخشد.

برگ

برگ

 

تابلو گلیم

امروزه به دلیل قیمت بالای گلیم، که البته دلیل آن مواد اولیه با کیفیت و دست بافت بودن آن هاست، برخی ترجیح می دهند به جهت بهره بردن از این هنر در اطراف خود آن را در ابعاد کوچک تهیه نمایند . تابلو های گلیم می توانند به عنوان قابی بر دیوار مسئول زیبایی و اصالت محیط اطراف شما باشند.

تابلو گلیم

تابلو گلیم

صنایع دستی سیستان و بلوچستان

صنایع دستی سیستان و بلوچستان

آشنایی با صنایع دستی سیستان و بلوچستان

صنایع دستی سیستان و بلوچستان از اصیل ترین و قدیمی ترین صنایع دستی ها به حساب می آید که قدمت برخی از آنها مانند سفال کلپورگان به چند هزار سال قبل بر میگردد. صنایع دستی سیستان و بلوچستان هنر دست زنان و مردان خون گرم این سرزمین اصیل هستند وبیشتر آن ها ثبت ملی و جهانی شده اند.

استان سیستان و بلوچستان دومین استان بزرگ کشور است که در جنوب شرقی کشور در همسایگی کشور افغانستان واقع شده است. این استان از نظر قومیتی به دو بخش سیستان که شامل زابل، هامون، هیرمند، نیمروز و زهک است و بخش بلوچستان شامل شهرستان خاش تا چابهار می‌باشد. سیستان و بلوچستان به دلیل تمدن طولانی چند هزار ساله در آن دارای صنعت متنوعی در زمینه قالی بافی، سفال گری و پوشاک بوده و هست. از مهم ترین و اصیل ترین صنایع دستی این استان می توان موارد زیر را نام برد.

بلوچی دوزی

بلوچی دوزی یا سوزنی دوزی بلوچ از هنر های دستی و تزئینی بانوان بلوچستان و صنایع دستی سیستان و بلوچستان است که سابقه ای بالغ بر ۲۰۰ سال دارد. در گذشته اکثر سوزن دوزی ها یا با نخ ابریشم و یا با نخ پشمی صورت می گرفت اما امروزه الیافت صنعتی نیز در این هنر کاربرد پیدا کرده است. بیشتر زنان و دختران روستایی بلوچ این هنر را می شناسند و برخی از این طریق امرار معاش می کنند. لباس هایی که با بلوچی دوزی مزین می شوند اکثرا به دلیل وقت زیادی که هنرمند برای آن می گذارد قیمت نسبتا بالایی دارند.

به غیر از بلوچی دوزی رودوزی های سنتی دیگری نیز در این منطقه رواج دارد. مانند:

  • خمک دوزی
  • سیاه دوزی
  • سکه دوزی
  • آینه دوزی
  • و ….

 

سفال گری

شهر سوخته در ۵۶ کیلومتری جنوب شهر زابل در استان سیستان و بلوچستان حدود ۵۰۰۰ سال پیش در کنار رودخانه هیرمند ساخته شد. از بقایایی که در این شهر پیدا شد می توان در یافت که سفال گری از اولین صنایعی بود که در این منطقه رواج یافت. سفال کلپورگان از معروف ترین سفال های جهان است. این شهر به موزه زنده سفال معروف است. زنان در روستای کلپورگان بدون استفاده از چرخ سالگری به ساخت ظروف می پردازند و روی آن ها را بعد از پخت بنا بر سلیقه خود نقاشی می کنند.

سفالگری در سیستان و بلوچستان

سفالگری در سیستان و بلوچستان

دودنی بافی

در هر فرهنگ و خانه ای زن خانه همیشه تلاش می کند تا با هنر دست خود محیط زندگی خود را زیبا تر کند و حتی در بعضی فرهنگ ها اشیایی در جای جای خانه بگذارد تا اعضای خانواده خویش را از چشم زخم مصون بدارد. دودنی از آن دست دست سازه های زیبا است که دو کاربرد دارد. هم برای تزئین و هم حفاظت از چشم زخم. این دیوارآویز سنتی توسط زنان سیستانی با کمک گیاهان علفی و گل های زرد وحشی بافته می شود.

دودنی بافی در سیستان بلوچستان

 

سیس بافی و خولک بافی

استفاده از منابع طبیعی یکی از اصول اولیه زندگی در گذشته بوده است. مردمان هر سرزمینی با توجه به به محیطی که در آن متولد شده و زندگی می کنند از طبیعتی که پروردگار در اختیار آن ها گذاشته نهایت استفاده  را می برند. در استان سیستان و بلوچستان با توجه به وجود دریاچه هامون و نخلستان ها حصیر بافی، سیس بافی و خولک بافی رواج خوبی پیدا کرد.

در سیس بافی از الیافی که در کناره تنه ی درخت خرما بوجود می آیند استفاده می شود. در سیس بافی این الیاف را در هم تنیده و به کمک آن رشته الیاف های کلفت تری پدید می آید که به کمک آن پادری، زیرانداز، طناب و سبد می سازند.

 

سیس بافی

سیس بافی

خولک بافی اما به کمک نی هایی که در اطراف دریاچه هامون رشد می کردند ساخته می شود./ که البته به خشک شدن دریاچه رشد این گونه ی گیاهی نیز متوقف شد و امروزه از نی هایی که در شمال کشور رشد می کنند در این هنر-صنعت استفاده می شود.

 

خولک بافی

خولک بافی

موزه های تهران

موزه های تهران را بشناسید

موزه های تهران

موزه های تهران همواره یکی از جذاب ترین مکان های دیدنی برای گردشگران داخلی و خارجی است.این موزه ها در جای جای تهران موزه های تهران از غنی ترین موزه های ایران هستند که تنوع موضوعی آن نیز بسیار زیاد است. موزه های هنری، تاریخی، طبیعی، فرهنگی، اجتماعی و ….
موزه ها در هر کشوری نشان دهنده قدمت تمدن آن کشور می توانند باشند. موزه ها بیانگر فعالیت های یک تمدن در گذر تاریخ هستند. بنا بر تعریف شورای بین المللی موزه هدف اصلی این سازمان ها “گردآوری، نگهداری، مطالعه،بررسی و به نمایش گذاشتن اشیای فرهنگی، طبیعی، تاریخی و … به منظور پژوهش و آموزش و ارزش نهادن به این آثار است”. در این مقاله سعی داریم با برخی از موزه های تهران با محوریت صنایع دستی، هنری و فرهنگی آشنا شویم.

 

موزه فرش

تاریخ شروع به کار: سال ۱۳۵۵

وسعت ساختمان موزه: ۳۴۰۰ متر مربع

آدرس: تهران خیابان کارگرشمالی، تقاطع دکتر فاطمی (ضلع شمال پارک لاله)

ساختمان موزه فرش ایران در سال ۱۳۴۰ ساخته شد اما به دلیل برخی مشکلات به مدت ۱۵ سال متروک باقی ماند تا سال ۱۳۵۵ شروع به تعمیرات و تغییرات کلی کردند و در بهمن سال ۵۶ رسما توسط فرح پهلوی افتتاح شد. این موزه ۱۵۰ قطعه  قالی و گلیم اصیل ایرانی را از قرن ۹ هجری تا زمان حال را به نمایش عموم گذاشته است.

موزه فرش ایران

موزه فرش ایران

موزه ایران باستان

تاریخ شروع به کار: ۱۳۱۶ شمسی

آدرس: خیابان امام خمینی نبش خیابان سی تیر

طرح ساختمان: بر اساس طرح ایوان کسری (معماری ساسانی)

ساخت موزه ایران باستان در سال ۱۳۱۳ به دستور رضا شاه پهلوی شروع شد و در سال ۱۳۱۶ رسما به فعالیت در این زمینه آغاز به کار کرد.  در این موزه اشیای گرانقدری از دوران پیش از تاریخ مانند پارینه سنگی، نوسنگی، دوران روستانشینی و تمدن ایلام به چشم می خورد.

 

موزه ایران باستان

موزه ایران باستان

موزه رضا عباسی

تاریخ شروع به کار: سال ۱۳۵۶

آدرس: خبابان شریعتی نرسیده به پل سیدخندان

نام گذاری: به یاد نقاش معروف دوران صفوی به این اسم نام گذاری شده است

موزه رضا عباسی در سال ۵۶ افتتاح شد و شروع به کار کرد و دقیقا یک سال بعد متوقف شد. این موزه تا سال ۱۳۷۹ چند بار فعال و تعطیل شد. اما از سال ۷۹ تا به الان هر روزه و به طور دائمی به نمایش آثار باستانی و هنری مربوط به پیش از اسلام تا قرن ۱۳ هجری می پردازد. این موزه به سه بخش تقسیم شده است. در این موزه ۵۰ هزار قطعه نگهداری می شود که فقط ۷۰۰ قطعه آن به نمایش عموم درآمده است و باقی آن در برخی نمایشگاه های دوره ای به نمایش در می آید.

  1. تالار پیش از اسلام

شامل اشیا  (ظروف کاربردی و تزئینی و زیورآلات ) که مربوط به دوران ساسانیان و هخامنشیان می باشد.

  1. تالار دوره اسلامی

شامل آثار هنری و صنایع دستی مربوط به بعد از ورود اسلام به ایران

تالار نگارگری و خوشنویسی

 

موزه رضا عباسی

موزه رضا عباسی

موزه آبگینه و سفالینه های ایران

تاریخ شروع به کار:۱۳۵۸ شمسی

آدرس: تهران، خیابان جمهوری، خیابان سی تیر، پلاک ۵۵

موزه آبگینه و سفالینه تهران محل نگهداری از ظروف شیشه و سفالین با ارزش است. این موزه در دو طبقه و پنج تالار به نمایش اشیای تاریخی می پردازد. دو تالار در طبقه اول مربوط به دوران پیش از اسلام و سه تالار در طبقه دوم مربوط به آثار پس از اسلام می باشد. از نکات جالب این موزه معماری داخلی و ویترین های آن می باشد. ویترین های موزه ی آبگینه با الهام از ستون های تخت جمشید و یا کاخ تچر (کاخ داریوش) ساخته شده است. موزه ابگینه از ۱۰ موزه برتر ایران با سالانه حدود ۲ میلیون نفر بازدیدکننده است. در این موزه سفالینه هایی با قدمت ۴ هزار سال پیش از میلاد و آبگینه هایی با قدمت هزار سال پیش از میلاد نگهداری می شوند.

موزه آبگینه و سفالینه

موزه آبگینه و سفالینه

موزه هنر های معاصر

تاریخ شروع به کار: ۱۳۵۶ شمسی

معمار: کامران دیبا

آدرس: خیابان کارگر شمالی جنب پارک لاله

کامران دیبا از معماران نزدیک به سلطنت پهلوی پس از تحصیل در اروپا به این خاندان پیشنهاد داد تا مکانی طراحی و آثار مدرن هنری دنیا خریداری شود تا ایران را هم تراز دیگر کشور های پیشرفته در زمینه اهمیت به هنر قرار دهند. در سال ۱۳۵۴ به دستور فرح پهلوی برخی آثار بزرگ و معروف از هنرمندان بزرگ نظیر گوگن، ونگوگ، پولاک، رنوآر، پیکاسو، مگریت و … خریداری شد و در این موزه از آن ها نگهداری می شود.

این موزه ۹ گالری دارد که در ۳ گالری آن نمایش دائمی آثار با ارزش بین المللی نگهداری می شود. و در ۶ گالری دیگر نمایشگاه های موقتی و فصلی بر پا می شود.

تندیس های جاکومتی - 1960 - موزه هنرهای معاصر

تندیس های جاکومتی – ۱۹۶۰ – موزه هنرهای معاصر

نکات مهم درباره خرید میناکاری

خرید میناکاری

خرید میناکاری یا هر نوع صنایع دستی دیگری نیازمند اطلاعات و بررسی هایی قبل از خرید است. اول از همه باید میناکاری را بشناسید و با شاخصه های مرغوبیت آن آشنا باشید و سپس اقدام به خرید میناکاری کنید.. قبل از اینکه سراغ راه های تشخیص مینای مرغوب برویم  بهتر است با میناکاری آشنا شویم.

نکاتی که قبل از خرید میناکاری باید بدانید

تاریخچه: میناکاری یا میناسازی هنری است که سابقه ای در حدود پنج هزار سال دارد و ابداع آن به دوران ساسانیان باز می گردد. در اعصار گذشته مینا کاری به منظور های گوناگونی همچون زیورآلات، جعبه  و ظروف ( مانند بشقاب و قدج و جام انفیه دان ….) استفاده می شده است. منتها این زیورآلات و ظروف صرفا جهت استفاده خانواده های دربار و اشرافی بوده است. زیرا بیشتر میناکاری ها بر روی فلزاتی چون طلا و برنج انجام می شده اند که قیمت بسیار بالایی پیدا میکردند.

انواع میناکاری

 مینا به تفکیک نوع طراحی به سه نوع تبدیل می شود:

جنس زمینه و رنگ ها

 جنس زمینه در میناکاری در حال حاضر در اکثر کارگاه ها مس است. در برخی موارد از برنج نیز استفاده می شود. گفتنی است برخی تولید کنندگان زیورآلات نیز از میناکاری در مزین ساخت زیورالات نقره و طلای خود استفاده می کنند. رنگ هایی که در میناکاری استفاده می شوند اکثرا معدنی بوده و لعات

رنگ و نقوش

 در میناکاری از نقوش سنتی مانند اسلیمی، ختایی، گل و مرغ و ترکیب این ها استفاده می شود. هر کار هر چقدر ظرافت طراحی و تنوع رنگی ان بیشتر باشد از ارزش مادی برخوردار خواهد بود. حتی گاهی برخی از کار ها به خاطر استفاده از رنگی خاص مانند برخی زیرمجموعه های رنگ قرمز یا ارغوانی قیمت بیشتری خواهد داشت؛ زیرا در تولید این رنگ ها از پودر طلا استفاده می شود.

 

برای خرید میناکاری به چه نکاتی باید توجه کرد

  • وزن
  • سطح صاف و براق
  • رنگ ها
  • طرح و نقوش
  • شناسه محصول

 

  1. وزن

یکی از فاکتور هایی که در هنگام خرید میناکاری باید به آن توجه کنید وزن محصول میناکاری است. بشقاب، گلدان، شکلات خوری و … که قصد خرید آن را دارید نباید سبک باشد. (با مقایسه چند نمونه مشابه متوجه وزن هر نوع محصول خواهید شد) اگر جنسی میناکاری شده سبک باشد به راحتی شکل و فرم آن با کمی فشار تغییر خواهد کرد و جلوه ی خود را از دست می دهد.

  1. سطح صاف و براق

یکی دیگر از شاخصه های مرغوبیت ظروف و اشکال میناکاری سطح صاف و سیقلی آن هاست. این شاخصه بیانگر لعاب کاری مرغوب ظرف میناکاری است. سطح زبر و تیره در میناکاری چند دلیل مهم دارد. اولین دلیل جنس رنگ و لعابی است که در فرآیند تولید از آن استفاده می شود. اگر لعاب کاری حرفه ای انجام شود و از جنس مرغوبی استفاده شود سطح مینا کاملا شیشه ای و صیقلی خواهد بود.

سطح صاف و براق در میناکاری مرغوب

سطح صاف و براق در میناکاری مرغوب

 

  1. رنگ ها

در هنر میناکاری رنگ های مختلفی وجود دارد که بهتر است برای زیبا سازی و همچنین تناسب با درجه حرارتهای مختلف بعضی از آنها را با هم ترکیب کرد.

  1. رنگ آبی لاجورد
  2. رنگ قرمز مایل به بنفش
  3. رنگ سبز
  4. رنگ زرد
  5. رنگ قرمز ارغوانی
  6. رنگ فیروزه ای
  7. رنگ قهوه‌ای
  8. رنگ مشکی
  9. رنگ طلایی

اما اغلب افراد مینا کاری را به رنگ لاجورد و فیروزه‌ای می شناسند. برای تهیه ی رنگ قرمز از طلای حل شده به اضافه ی براکس و کربنات سدیم ، برای تهیه ی رنگ سبز از مس به اضافه ی کرومات سرب و برای تهیه ی رنگ زرد از ترکیب آهن ، اکسید کروم و قلع و در هر صورت برای شفافیت لعاب ها از اکسید قلع استفاده می شود.

 

  1. طرح و نقوش

نقوش در ظروف میناکاری شده معمولا از یک قاعده و الگو پیروی می کنند. نقوشی که در میناکاری به کار برده می شوند عموما نقوش سنتی ای مانند:

  1. اسلیمی
  2. ختایی
  3. مرغ و ختایی
  4. گل و مرغ
  5. اسلیمی-ختایی
  6. گاهی از چهره ها
  7. ابنیه تاریخی و مذهبی

برخی از آن ها پر کار تر و برخی از حجم نقوش سبک تری برخوردارند بدیهی است که هر چه نقوش بکار برده شده پیچیده تر باشد، نتیجه کار ارزش مادی بیشتری پیدا می کند زیرا استاد کار وقت بیشتری برای آن صرف کرده است.

 

بشقاب میناکاری با نقوش اسلیمی و ختایی (گل های قرمز)

بشقاب میناکاری با نقوش اسلیمی و ختایی (گل های قرمز)

 

بشقاب مینا کاری با نقاشی گل یا اصطلاحا پرداز

بشقاب مینا کاری با نقاشی گل یا اصطلاحا پرداز

  1. شناسنامه محصول

در همه حال و در همه دوران این پدید آورنده ی یک اثر هنری است که به آن هویت می بخشد. اگر خالق یا تولید کننده یک اثر مشخص نباشد از ارزش مادی و معنوی آن قطعا کاسته خواهد شد. میناکاری نیز که از هنر های اصیل ایران زمین است  از این قاعده مستثنا نیست؛ هر اثر هنری بی نام و نشان، در اینجا همان هنر میناکاری، روزی دست مایه کپی برداری و فراموشی می شود. طرح ها و نقوش میناکاری که در بازار صنایع دستی به وفور پیدا می شوند اغلب کپی شده اند و هنرمندِ خالق یا شرکت تولید کننده آن ها مشخص نمی باشد.

 

بدیهی است مانند تمام محصولات هنری و غیر هنری دنیا، محصولاتی که تحت عنوان یک برند یا نام تجاری معتبر به بازار ارائه می شوند برای عموم مردم قابل اطمینان تر خواهند بود.

 

در مقاله میناکاری را بشناسیم توضیح نسبتا کاملی در باب میناکاری داده شده است

تابلو فرش

تابلو فرش

تابلو فرش چیست؟

تابلو فرش به فرش هایی اطلاق می شود که صرفا جنبه ی تزئینی دارند و به عنوان زیرانداز استفاده نمی شوند. طرح و نقوشی که در تابلو فرش ها استفاده می شوند با نقوشی که در فرش های معمولی به کار می روند متفاوت هستند. این فرش های تزئینی اکثرا از جنس ابریشم هستند اما گاهی از پشم های باکیفیت نیز در بافت آن ها استفاده می شود.

تابلو فرش ابریشم کاشان

تابلو فرش ابریشم کاشان

مشخصات تصویر بالا:

  • تابلو فرش ابریشم کاشان
  • زمان بافت: اواخر قرن ۱۹ میلادی
  • ابعاد: ۱۲۰*۲۰۰ سانتی متر
  • طرح: لیلی و مجنون

 

خاستگاه تابلو فرش

سردرود در استان آذربایجان شرقی با اشتغال مستقیم و غیر مستقیم ۸۰ درصد از ساکنین اش در زمینه تولید تابلو فرش، به پایتخت این هنر تبدیل شده است. در سال ۱۳۹۰ اولین و تنهاترین صنف تولیدکنندگاه تابلو فرش در این شهر تاسیس شد.

 

انواع تابلو فرش از حیث تکنیک

  • تابلو فرش دستباف

همانگونه که از نام آن مشخص است این گونه قالی های تزئینی با دست و بر روی دار قالی بافته می شوند. معمولا این گونه تابلو ها از نوع ماشینی شان گران تر هستند .

  • تابلو فرش ماشینی

معمولا بیشتر مورد خرید و فروش و استفاده قرار می گیرند . اما اگر تمام ابریشم باشند مطمئنا قیمت بالایی دارند.

 

 

انواع تابلو فرش از حیث جنس الیاف

  • ابریشمی:

الیاف ابریشم طبیعی از پیله ابریشم به دست می آیند و نوع مصنوعی آن برای بافت فرش مناسب نیست. این نوع الیاف نسبت به نوع پشمی آن دارای استحکام بیشتری است. این گونه قالی ها بافت بسیار ظریف تری نسبت به فرش های پشمی دارند. اما لزوماا براق نیستند. فرش ابریشمی را باید به توجه به گره های آن شناخت. هرچه ظریف تر و متراکم تر باشد یعنی در آن ابریشم به کار رفته شده است. یکی دیگر از دلایل قیمت بالای قالی های تزئینی ابریشمی بافت پر زحمت و وقت گیر بودن بافت این گونه قالی ها به دلیل ظرافت الیاف ابریشم است.

  • پشمی و کرک:

قالی هایی که در آن ها از الیاف احشام  استفاده می شود بر دو نوع هستند: پشمی و کرکی. کرک به پشم لطیفی گفته می شود که در اثر شانه کردنن موی حیوان بر شانه باقی می ماند و کم حجم و لطیف است. در نتیجه مقدار آن نیز قاعدتا کم خواهد بود، پس تعداد قالی های با این جنس نیز در بازار به تعداد محدود پیدا خواهد شد. پشم اما به مقدار بیشتری وجود دارد و مرغوبیت آن به نژاد حیوان، فصل پشم چینی و نحوه ریسیدن آن بستگی دارد. اگر از پشم های مرغوب مثل مرینوس در بافت قالی استفاده شود بافت لطیف داری خواهد داشت اما به ظرافت ابریشم نخواهد بود.

  • الیاف مصنوعی (اکرلیک)

الیاف اکریلیک سبک و نرم هستند. از خواص آن ها می توان به رنگ پذیری خوب و ضد حساست بودن شان اشاره کرد.

 

نقشه های تابلوفرش

  • مناظر طبیعی
  • حیوانات
  • گل و سبد گل
  • چهره
  • نقاشی های معروف نقاشان جهان
  • عکس های معروف

پرفروش ترین طرح های تابلوفرش

  • خفته در باغ
  • کوچ عشایر
  • مهمانی پاپ
  • باغ ونیزی
  • پیانو زن
  • شاعر جوان
  • و…

از پر فروش ترین تابلوفرش های در بازار ایران هستند.

 

کوچ عشایر

کوچ عشایر

 

مهمانی پاپ

مهمانی پاپ

 

مسافرت خانوادگی

مسافرت خانوادگی

 

تابلوفرش هایی که در موزه های خارج از ایران نگهداری می شوند

 

مشخصات تابلوفرش

  • محل نگهداری: موزه متروپولیتن
  • زمان بافت: قرن ۱۷ میلادی
  • جنس: ابریشم
مینای خانه بندی شده

مینای خانه بندی چیست؟

مینای خانه بندی

مینای خانه بندی از انواع بسیار زیبای میناکاری است که به آن مینای سیمی نیز اطلاق می شود؛ زیرا در این روش پس از تهیه زیرساخت ( ظرف لعاب کاری شده) مفتول هایی را به شکل دلخواه در می آورند و آن ها را با چسب بر روی سطح می چسبانند. در مینای خانه بندی نیز مانند سایر میناکاری ها با لعاب شیشه ای روی آن را می پوشانند و در کوره قرار می دهند تا سیم ها بر روی سطح زیر جوش بخورد سپس خانه های ایجاد شده را رنگ آمیزی می کنند. این نوع میناکاری را در ظروف سلطنتی روسی بسیار مشاهده می کنیم. در حال حاضر تنها یک آموزشگاه در تهران وجود دارد که این هنر را آموزش می دهد. قابل ذکر است که متاسفانه میناکاری خانه بندی در فهرست صنایع دستی منسوخ قرارگرفته است.

مینا ماده ای زجاجی است که بر اثر ذوب شدن روی سطح اشیای فلزی، جلوه ای شفاف، شبیه به کاشی لعابدار پیدا می کند. مینا کاری بر روی فلز به حدود قرن ششم پیش از میلاد می رسد.

ظروف فلزی مینا بندی شده

ظروف فلزی مینا بندی شده

میناکاری در ایران به سه روش انجام می شود:

  • میناکاری خانه بندی
  • مینای نقاشی
  • مینای برجسته

در رابطه با این موضوع در مقاله میناکاری را بشناسیم توضیحات بیشتری داده شده است.

میناکاری خانه بندی چگونه است؟

در میناکاری هایی که در بازار اصفهان دیده اید بر روی سطح فلز لعاب ریخته می شود و نقاشی بر آن انجام می شود. اما در مینای خانه بندی ابتدا ظرف یا زیور مورد نظر شکل داده می شود. آن را با لعاب مینا می پوشانند و به مدت ۳ دقیقه در کوره قرار می دهند بعد از آن مفتول های نازک شکل داده شده را بر روی کار می چسبانند. دشوار ترین و حرفه ای ترین مرحله در میناکاری خانه بندی مرحله ی پیاده سازی اشکال مفتولی بر ظرف است. سپس ظرف را د رکوره قرار می دهند، این کار باعث می شود تا زمینه کار کمی ذوب شود و مفتول ها در آن فرو روند.

 

روش اجرای مینای خانه بندی

پس از آن که مفتول ها با زمینه کار یکی شدند، در حجره های ایجاد شده رنگ گذاری می شود. این رنگ ها مینایی و پودری می باشند. سپس محصول در کوره قرار می گیرد؛ در این مرحله رنگ ها در خانه های خود ذوب می شوند. پس از این مرحله رنگ مفتول ها به دلیل اکسید های به وجود آمده سیاه شده است که باید آن را در اسید شست تا رنگ اصلی آن بازگردد.

چرا این نوع میناکاری خانه بندی خوانده می شود؟

شاخصه ای که این نوع میناکاری را با سایر میناکاری ها متمایز می کنند استفاده از مفتول های نازک برای پیاده کردن نقوش مورد نظر است. در مینای نقاشی که نمونه های زیادی از آن را در اصفهان دیده ایم نقش مورد نظر به کمک شابلون یا کاربن بر سطح ظرف یا هر شی دیگری زده می شود و سپس به رنگ آمیزی آن با رنگ های مینایی می پردازند. اما در مینای خانه بندی، مینای گلابتونی و یا مینای حجره بندی، رنگ های مینا در خانه های ایجاد شده به وسیله مفتول یا گلابتون ریخته می شوند.

مینای خانه بندی علی رغم قدمت چند هزارساله خود در ایران فقط در دوره صفوی و قاجار توجه ویژه ای به آن شد در حال حاضر در لیست صنایع دستی منسوخ ایرانی به شمار می رود. البته به همت برخی هنرمندان و پژوهشگران حوزه صنایع دستی این هنر به صورت محدود احیا شده است اما به دلیل گران قیمت بودن و تولید پر زحمت آن، هنرمندان تمایل چندانی برای پرداختن به این هنر زیبا و اصیل نیستند.

سبک مینای خانه بندی در جواهرات هندی

سبک مینای خانه بندی در جواهرات هندی

مینای خانه بندی غیر از ایران در روسیه و هندوستان نیز رواج فراوانی داشته است. در حال حاضر در هندوستان جواهرات و زیورآلات زیادی به این سبک تولید می شوند.

چرم دوزی از ابتدا تا حال

چرم دوزی چیست

چرم دوزی و دباغی پوست در ایران سابقه ای بالغ بر هزار سال دارد. در نوشته های تاریخی آمده است که در دوران پیش از حمله مغلول به ایران دباغی و تجارت چرم مرسوم بوده است. چرم دوزی نیز از همان دوران رواج یافت؛ چرم در آن دوران بیشتر برای زین و جل اسب به کار می رفت. در این صنعت قبل از هر چیز نیاز به پوست دباغی شده، الگو و طرح می باشد. پس یکی از فعالیت های مهم قبل از چرم دوزی، دباغی به حساب می آید.

مراحل چرم سازی یا دباغی پوست

در چرم سازی اکثرا از پوست حیوان استفاده می شود . حیواناتی چون گاو، گوسفند، بز، مار ، شتر مرغ و …. . پس از ضبح حیوان پوست آن کاملا از بدن جدا شده که

  • مرحله اول : خیساندن
  • مرحله دوم : آهک دهی
  • مرحله سوم: لش زدایی
  • مرحله چهارم:  موگیری
  • مرحله پنجم: آهک گیری و انزیم زدایی

 

شرح مراحل دباغی

مرحله اول :

مرحله خیساندن است؛ پوست را درآب نمک سود شده به همراه دیگر موارد شیمیایی به مدت ۴۸ ساعت نگهداری می کنند در این مرحله پوست باکتری زدایی و آماده مراحل بعدی می شود.

مرحله دوم :

آهک دهی است که برای افزایش PH پوست انجام می شود تا پروتئین های پوست تحلیل و  آماده شود تا در مراحل بعدی کاملا از بین برود تا فسادپذیری پوست کاهش یابد. در این مرحله کراتین های مو نیز تضعیف و از بین می روند.

مرحله سوم:

لش زدایی: از بین بردن زوائد چسبیده شده به پوست مانند چربی و گوشت. انجام این مرحله هم به عدم فسادپذیری پوست کمک می کند و هم پوست را برای پذیرش مواد شیمیایی مراحل بعدی آماده می کند.

 

دباغی پوست

دباغی پوست

مرحله چهارم:

موگیری: در این مرحله پوستی که پشم و مو دارد را برای مدتی در محلول سولفید سدیم قرار می دهند . بعد از این زمان مو و پشم به راحتی از پوست جدا می شود.

مرحله پنجم:

آهک گیری و انزیم زدایی: در این مرحله به کمک مواد شیمیایی مانند نمکهای آمونیم ، بی‌سولفیت سدیم ، اسید سولفوریک آهک روی پوست حذف می شود . و سپس به کمک نمک آمونیوم پوست لطافت بیشتری پیدا می کند.

رنگ امیزی چرم در مراحل بعدی انجام می گیرد.

 

 

انواع چرم طبیعی سنتی

  • چرم ساغری : تهیه شده از پوست اسب و الاغ
  • تیماج: تهیه شده از پوست بز
  • می شن: چرم تهیه شده از پوست گوسفند
  • پادوش: چرم ضخیمی که از پوست گاو تهیه می شود و بیشتر کفش سازی کاربرد داشته است.
  • چرم گاومیش: به دلیل ضخامت زیاد به عنوان زیره ی کفش کاربرد دارد
  • چرم دوبور: از پوست بز ۲ ساله

 

صنایع دستی چرمی

به هر دست ساخته ای که به وسیله چرم (پوست دباغی شده) به دست آید صنایع دستی چرمی گفته می شود که خود به زیرشاخه های متنوعی تقسیم می شود.

  • سراجی سنتی
  • جلدسازی چرمی
  • سوخت روی چرم
  • معرق چرم
  • نقاشی روی چرم
  • نقش اندازی ضربی روی چرم
  • زین سازی
  • و ….

 

جلدسازی سنتی یا تجلی

هنر تجلید یا جلد سازی در زمان سلطنت شاه طهماسب صفوی در ایران به اوج خود رسید. این هنر به روش های ضربی، سوخت و زرکوب روی جلد چرمی صورت می گیرد. در روش ضربی ابتدا جلد چرمی روی کتاب کشیده می شود سپس با کمک فلزی که از قبل داراری نقوش و نگاره هایی است بر روی جلد فشرده می شود تا نقش آن بر چرم پیاده شود. در روش سوخت بعد از روکشی کتاب با چرم فلز منقوش را داغ کرده و بر روی جلد می فشارند؛ به دلیل حرارت فلز قسمت های منقوش تغییر رنگ داده و طرح بر چرم مشخص می شود. با روش زرکوب نیز بر روی روکش چرمی کلیشه ی از قبل آماده شده و با استفاده از ورقه های طلا طرح بر روی جلد زرکوب می شود.

سراجی سنتی

می توان به طور کلی چرم سازی سنتی را سراجی نامید از مرحله به دست گیری پوست دباغی شده تا تولید لوازمی مانند کیف اسلحه، قطار فشنگ، زین، کمربند و … و به شخصی که به صنعت سراجی مشغول بود سراج می گفتند. سراج به کمک ابزار هایی مانند مشته، سمبه، گزن (برای برش به کار می رود) سمبه انبری و …. چرم دوزی می کند.

 

ابزار چرم دوزی

ابزار چرم دوزی

سوخت روی چرم

یکی از زیباترین جلوه ای هنر ایرانی، هنر سوخت معرق پوست است. این هنر مجموعه ای از چندین هنر ناب ایرانی است و فردی که این هنر را بداند یعنی بر ده رشته از صنعت و هنر تسلط دارد. این رشته ها شامل تهیه پوست، طراحی، الوان سازی، معرق کاری، منبت کاری، تذهیب، تشعیر، خوشنویسی، طلااندازی و صحافی. در روش سوخت بعد از آماده سازی شی چرمی مورد نظر، فلز منقوش را داغ کرده و بر روی آن می فشارند. نقش فلز داغ با تغییر رنگ چرم پیدا می شود.

 

 

معرق چرم

مراحل خلق این هنر  از انتخاب پوست و آماده کردن آن شروع می شود (که بیشتر به دلیل جنس خاص آن از پوست بز استفاده می شود.). بعد از آن طرح مورد نظر روی آن انداخته می شود. در این مرحطه طرح روی کاغذ پوستی کشیده می شود بعد با سوزن زدن روی آن طرح به چرم منتقل می شود.   بعد از آن نوبت به برش می رسد. در این مرحله متن کار با دقت بسیار فراوان برای معرق و مشبک برش می خورد. سپس با کمک قالب های حرارت دیده روی چرم را منبت کاری می کنند تا برجستگی های یک یا دو میلیمتری ایجاد شود و نه بیشتر. سپس کار اصلی یا همان معرق کاری شروع می شود. این مرحله مرحله ی انتقال، انطباق و نصب نقوش روی زمینه کار است. یعنی باید نقوشی را که معرق و منبت کردیم روی زمینه در جای اصلی خودش قرار دهیم. این هنر از هنر های بسیار پرکار  است و در کنار ارزش مادی آن ان از ارزش معنوی بسیاری نیز برخوردار است؛ زیرا هنر مند تمام قوای خود را در هنر به کار می برد تا دست به خلق چنین اثر خارق العاده ای بزند.

 

سوخت معرق و تذهیب روی چرم اثر استاد حسین خطایی

سوخت معرق و تذهیب روی چرم اثر استاد حسین خطایی

  

نقاشی روی چرم

نگارگری ایرانی شهرت جهانی دارد. هنرمندان ایرانی طرح خود را بر هر قسم سطحی می توانند پیاده کنند. یکی از سطوحی که در نگارگری مورد استفاده است چرم است. در هنر نقاشی روی چرم بیشتر از چرم گوسفندی استفاده می شود. در بخشی از کتیبه داریوش در بیستون آمده است: ” وی نوشته فرمان خود را بر روی اشیا دیگر از جمله پوست آهو نقش زده  و به کشور های تابعه فرستاده است.” پوست دباغی شده ی گوسفند قابلیت پذیرش رنگ و مرکب خوبی دارد و از دیرباز به منظور نقاشی و نوشتن استفاده می شده است.

 

نقاشی روی چرم مربوط به قرن 18 میلادی

نقاشی روی چرم مربوط به قرن ۱۸ میلادی

چرم سازی سنتی در ایران در شهرهای زیر رواج زیادی دارد. گو اینکه اولین کارخانه چرمسازی در ایران در شهر همدان راه اندازی شد.

  • همدان
  • کرمانشاه
  • یاسوج
  • تبریز

 

 

صادرات صنایع دستی

نقش گلیم در صادرات صنایع دستی

صادرات صنایع دستی

صادرات صنایع دستی در ایران منبع بالقوه ورود ارز به کشور است اما متاسفانه توجه ویژه ای به این کالاهای ارزشمند نمی شود. صدور کالا برای فروش در هر کشوری یکی از مهم ترین راه های افزایش درآمد آن کشور است و عنصری کلیدی در پیشرفت های فرهنگی و اجتماعی به شمار می رود. صادرات صنایع دستی می تواند به هنرمندان و صنعت گران ایرانی کمک شایانی کند و با  ایجاد کارآفرینی منبع درآمد خوبی برای خانوار های ایرانی باشد.  برای ورود به بازار های خارجی نیز نیاز به ایجاد یک راهبرد مشخص و با ثبات است؛ تا تمام دستگاه های ذیربط در پی اجرای قوانین ثبت شده آن باشند.

صادرات صنایع دستی شروطی دارد و از آن ها می توان به این موارد اشاره کرد:

  1. یادگیری و تسلط بر مهارت های ارتباط برقرارکردن
  2. هدف گرا کارکردن
  3. مبارزه در میدان رقابت
  4. پشتکار

باید بدانیم که در این بازار هیچ چیز ثابت نیست، هیچ کس کامل نیست و هیچ چیز مطلقی وجود ندارد.

 

فروش صنایع دستی به خارج از ایران

واژه صنایع دستی عبارتی است متعلق به دنیای امروز است. زیرا در زمانی که این گونه صنعت ابداع شد برای زندگی روزمره و گاه مربوط به زندگی تجملاتی بود و صنعتی غیر از آن وجود نداشت تا صنعت دستی را از صنعتی دیگر متمایز کند. اما امروزه این گونه آثار از ارزش معنوی در کنار ارزش مادی شان برخوردارند؛ هنر مندان این عرصه نیز می توانند از هنر خود کسب درآمد کنند. اما مگر غیر از این است که هر صنعتی، چه دستی و چه ماشینی، نیازمند توجه و حمایت است. از آنجا که صنایع دستی ایرانی اقلامی هنری و به عبارتی ، شاید نادرست، غیر ضروری به شمار می روند، از حمایت کمتری برخوردار هستند. و سرمایه گذاری های زیادی روی آن ها نمی شود.

در ایران با توجه به تاریخ تمدن موجود، هنر های دستی دارای تنوع زیادی هستند، که مطمئنا می توان از آن ها در بازار های خارجی کسب درآمد کرد.

 

صادرات گلیم

گلیم از آن دست صنایع دستی است که در جذب مخاطب و علاقه مند مرز و حدود نمی شناسد. نقوش گلیم به زبان جان سخن می گویند.  ایران، هند و پاکستان  از بزرگترین صادرکنندگان گلیم به سراسر جهان هستند. اما آیا صدور این کالا در وضعیت خوبی به سر می برد؟

آمار نشان می دهند کشور های آمریکا با ۳۸% ، آلمان با ۱۹% و ترکیه با ۶% واردات گلیم ۳ واردکننده برتر در زمینه گلیم هستند. و این در حالی است که سهم ایران از صادرات ۳۶٫۳% ، هند ۱۸% و پاکستان ۱۶٫۹% می باشد.

 

وارد کنندگان فرش دستباف و گلیم (۲۰۱۰-۲۰۰۳)
ردیفنام کشورسهم از واردات
۱آمریکا۳۸%
۲آلمان۱۹%
۳ایتالیا۶%
۴انگلیس۶%
۵سایر کشورها۲۸%

 

صادرکنندگان فرش دستباف و گلیم (۲۰۱۰-۲۰۰۳)
ردیفنام کشورمیزان صادرات(میلیارد دلار)سهم از صادرات
۱ایران۳٫۲۳۶٫۳%
۲هند۱٫۶۱۸%
۳پاکستان۱٫۵۱۶٫۹%
۴چین۰٫۷۵۸٫۴%
۵ترکیه۰٫۴۸۵٫۵%
۶سایر کشورها۱٫۳۱۴٫۸%

 

تولید گلیم در ایران

شهر های تهران، اصفهان، کرمان ، تبریز و سنندج از شهر های اصلی تولید و بافت گلیم در ایران هستند. تنوع نقوش و بافت در ایران با توجه به مطالب دیگری که در سایت مشاهده می کنید، بسیار زیاد است. اما ایران در زمینه تولید و صادرات گلیم رقبایی در سطح بین الملل دارد که مهم ترین آن ها ترکیه، افغانستان، چین و آذربایجان هستند. اما با توجه به کیفیت بالای جنس و طرح گلیم ایرانی چه دلیلی این کشور ها را رقیب ما در صادرات می کند؟

وجه تمایز کشور های رقیب چیست؟

از دلایلی که می توان نام برد:

  • نیروی کار  ارزان
  •  داشتن کارگاه های متمرکز
  •  نظارت مسئولین مربوطه به درست و اصولی انجام شدن امر تولید می باشد.
بافت گلیم در ایران

بافت گلیم در ایران

در ایران  متاسفانه آن چنان که باید از بافندگان سنتی حمایت نمی شود تا از پستوی کارگاه های خانگی خود خارج شوند و در کارگاه های اختصاصی مشغول فعالیت شوند؛ البته نباید نادیده گرفت که در این میان کارآفرینانی هستند که با ایجاد کارگاه و تسهیلاتی برای بافندگان محیط های تخصصی برای تولید گلیم  و فرش دستباف ایجاد کرده اند.

کشور های وارد کننده گلیم کدامند؟

همانگونه که در جدول بالا مشاهده کردید کشور های آمریکا، آلمان و ایتالیا سه کشور اول از نظر حجم واردات گلیم هستند. از آنجایی که ایران در میان صادرکنندگان گلیم رتبه اول را دارد پس باید بیشترین خرید و فروش بین ایران و آمریکا صورت بگیرد. اما متاسفانه به دلیل تحریم های موجود گلیم های ایرانی مخصوصا گلیم های با کیفیت و زیبای سیرجان، از طریق ترکیه و با نام این کشور به امریکا وارد می شود.

نقاط ضعف و قوت گلیم های ایرانی

در حالی که گلیم های ایرانی از طرح های اصیل و بسیار زیبا و بی بدیل برخوردار هستند اما امروز نیاز است که بافندگان  وطراحان خود را با تقاضای بازار وفق دهند. در این راستا کارشناسان بازار باید نیاز و سلیقه مشتری را در بازار بسنجند و بر اساس آن ها دست به طرح و تولید بزنند.

گلیم ایران نیاز به حمایت دارد

این صنعت سنتی باید از حمایت دولت ایران برخوردار باشد تا بافندگان و یا کارگاه دران گلیم با خیال آسوده به فکر تولید باشند. این حمایت ها هم می تواند مالی باشد و فراهم کردن تسهیلات باشد و هم می تواند از طریق شناساندن این صنعت در سطح ملی و بین المللی باشد تا بازاری ایجاد شود برای رونق بخشیدن به آن.

 

تقاضای بازار

در این میان این نکته را نیز باید در نظر بگیریم که حدود ۷۰% از گلیم های بافته شده به طریق سنتی با ضعف های ملموس کارگاهی بافته می شوند این امر قاعداتا  بر کیفیت نهایی محصول تاثیر می گذارد. این ضعف ها شامل مواد و مصالح نامرغوب، طرح های نامنظم و …  می شوند. یکی دیگر از این ضعف ها که مبتنی بر نادیده گرفتن تقاضای بازار های خارجی استف می باشد و آن ابعاد گلیم ها در ایران است.

گلیم های ایرانی عمدتا به ابعاد

سجاده ای (حدودا ۶۰*۹۰)

ذرع و چارک (حدودا ۱۲۰*۸۰)

بافته می شوند؛ این در حالی است که در آن بازار ها عمدتا گلیم هایی با ابعاد بزرگ مانند ۱۲، ۱۸ و یا ۲۴ متری مد نظر است.

 

گلیم ایرانی دارای ظرفیت های بسیاری است که باید مورد توجه قرار بگیرد که شامل شروطی در این راه می باشد:

  • سرمایه گذاری
  • بازاریابی اصولی
  • رفع تحریم ها
  • حمایت دولت از بافندگان و کارآفرینان
استفاده از صنایع دستی در دکورهای امروزی

دکوراسیون و نقش صنایع دستی

دکوراسیون چیست؟

دکوراسیون و نحوه چیدمان محل زندگی از دیرباز دغدغه خانم ها و بعضا آقایان بوده و هست.  هماهنگ سازی طراحی شده برای به جلوه درآوردن رنگ‌ها، اثاثیه و سایر اشیاء در یک اتاق یا ساختمان به صورت هنرمندانه این تعریفی است کلی و اجمالی بر مفهوم دکوراسیون. در اکثر موارد افراد خود چیدمان یا منزل را به عهده می گیرند و به ندرت آن را به کارشناسان این حوزه می سپارند. اما بهتر از برای اینکه مسئولیت دکور کردن مزل خودمان را بر عهده بگیریم با اصول آن اشنا شویم.

به چه نکاتی در دکوراسیون باید توجه کرد

  1. یگانگی

تمام عناصری که در دکور بکار می برید باید با هم هماهنگی و اتحاد داشته باشند. برای دستیابی به این اتحاد می توانید نکات زیر را رعایت کنید:

  • استفاده از المان هایی که از نظر بافت، رنگ و طرح مشابه هستند
  • مجاورت المان های مشابه
  • تکرار المان ها
  1. موازنه (تعادل)

توزیع منظم المان هایی که از لحاظ وزن بصری برابر هستند این توازن تنها در صورتی برقرار می شود که المان های با وزن بصری مشابه در تقارن یا عدم تقارن و یا به صورت شعاعی چیده شوند.

  1. ریتم

ایجاد ریتم در المان ها با به کار گیری مفاهیمی چون تکرار ( تکرار برخی آیتم ها مانند رنگ، طرح ، بافت و ابزارهای چیدمان) تناوب ( یا یکی درمیانی استفاده از المان های زیرنت بخشی به فضا به صورت ABAB  و یا ABCABC)   و تصاعد ( استفاده از المان ها به صورت صعودی، نزولی یا بر طبق طیف رنگی و سایزی شان)

  1. تاکید

از نظر حرفه ای استفاده از یک اثر هنری و یا مبلمانی خاص در نقطه کانونی فضای سالن پذیرایی یا هال .

  1. تضاد

استفاده از رنگ های متضاد در مبلمان و رنگ دیوار ها و اشیا و یا استفاده از اشکال هندسی گوناگون مانند قاب آینه ی گرد و یک تابلوی عکس مستطیلی در کنار هم.

 

  1. جزییات

جزییات مانند گیلاس های روی بستنی هستند؛ شاید اضافی به نظر بیایند اما به ظاهر آن جلوه ای زیبا و جذاب می بخشند.

 

استفاده از صنایع دستی در دکوراسیون

حال که کمی با اصول اولیه چیدمان آشنا شدیم بهتر است به بحث اصلی خود بازگردیم.

تقریبا همه ما ایرانی ها نسبت به فرهنگ و میراث چند هزارساله ی خود عرق خاصی داریم و سعی می کنیم در حد توانمان از آن ها در محیط زندگی خود استفاده کنیم. چه اینکه به جرات می توان گفت بیشتر این آثار از زیبایی بصری زیادی بهره می برند . اما گاهی در استفاده از آن ها در چید مان های مدرن منازل خود دچار مشکل می شویم .

اگر به اصول دکوراسیون توجه کنید می بینید که می توان از تضاد های بین بافت سنتی و مدرن در زیباسازی محیط زندگی و کار خود بهره برد و صنایع دستی را به صورت کاملا کاربردی در زیباسازی محیط استفاده کرد.

  • استفاده از ظروف میناکاری که رنگ آنها با فضای هال شما همخوانی دارند
  •  استفاده از جعبه های چوبی و نگارگری های ایرانی بر میز پذیرایی
  •  استفاده از رومیزی های سنتی ایرانی مانند پته، ترمه ابریشم، رشتی دوزی، سوزنی دوزی بلوچی و …
  • استفاده از قالی، گلیم و گبه های دستباف به عنوان زیرانداز
  •  یا قاب های که تلفیقی از صنایع دستی ایرانی و و فضای های مینیمال و مدرن امروزی هستند.

 

در ادامه چند تصویر استفاده از صنایع دستی در دکوراسیون را می بینیم.

استفاد از گلیم در فضایی امروزی

استفاد از گلیم در فضایی امروزی

 

استفاده از پته رومیزی

استفاده از پته رومیزی

 

بهره گیری از رنگ ها در ظروف میناکاری

بهره گیری از رنگ ها در ظروف میناکاری