برچسب: مینیاتور

نقاشی مینیاتور، گل و مرغ

گل و مرغ و مینیاتور ایرانی

گل و مرغ در مینیاتور

از زیبا ترین سبک ها در نگارگری ایرانی نقاشی های گل و مرغ است. نگارگری گل و مرغ ریشه در بطن ایران زمین دارد و به عقیده برخی قدمت آن به چهار هزار سال پیش بر می گردد. به گفته جلیل جوکار از اساتید دانشگاه اصفهان : ” یکی از شاخه‌های اصلی و بدیع نقاشی ایرانی، نقاشی گل و مرغ است که شامل نقاشی گل‌ها و بوته به تنهایی گل و بوته‌سازی و یا نقاشی گل‌ها و پرندگان دانه خواری چون بلبل در کنار هم گل و مرغ سازی می‌شود.

 

مینیاتور ایرانی

هنر مینیاتور از آن دست هنر هایی است که  اکثر افراد با آن آشنایی دارند و آن را هنری صرفا ایرانی می دانند.  اما اگر کمی در این باب جستجو کرده  باشیم در می یابیم که هنر مینیاتور را در سایر کشور ها به ویژه کشور های شرق آسیا و یا هندوستان به وفور می توان مشاهده کرد.

 

مینیاتورهای شرقی

مینیاتورهای شرقی

اما مینیاتور ایرانی چگونه است که همگان با اولین نگاه آن را تشخیص می دهند. “نگار گری” عبارتی است که به مینیاتور ایرانی اختصاص داده اند. نقاشی یا نگارگری ایرانی سبکی از هنر ایرانی است که پیش از ظهور اسلام وجود داشته است با ظهور اسلام تلفیقی میان عرفان اسلامی و هنر ناب ایرانی پدید آمد که نتیجه آن هنر بلامنازع ایرانی است.

در نقاشی مینیاتور، تصاویر شباهتی با دنیای واقعی ندارند. حجم و سایه روشن هم به کار نمی‌رود و قوانین طبیعت رعایت نمی‌شود. هنرمند به کشیدن پیکرهای انسانی تأکید چندانی ندارد. درختان میوه، اغلب مملو از شکوفه‌ و برگ‌ است. با نگاهی به این طرح‌ها در میابیم که خطوط بر رنگ ترجیح دارد. قدیمی‌ترین این طرح‌ها که با قوانین نقاشی‌های مینیاتور  منطبق است به دوران مغول و تیموریان می‌رسد.

 

نقاشی مینیاتور استاد فرشچیان

نقاشی مینیاتور استاد فرشچیان

نگار گری ایرانی سبک های گوناگونی دارد مانند:

  • مینیاتور تمام رنگ جسمی
  • مینیاتور آبرنگ روحی
  • مینیاتور سیاه قلم رنگی
  • مینیاتور سیاه قلم
  • مینیاتور سفیدرنگ
  • مینیاتور زیر روغنی

 

یکی از جلوه ها و زیباترین سبک های نگارگری ایرانی نقاشی گل و مرغ است.

 

گل و مرغ

نگارگری گل و مرغ ریشه در بطن ایران زمین دارد و به عقیده برخی قدمت آن به چهار هزار سال پیش بر می گردد. برخی ریشه آن را همنشینی سیمرغ و درخت زندگی می دانند که در اساطیر ایرانی جایگاه بسیار ویژه ای دارد. در ادبیات پیش از اسلام آشیانۀ سیمرغ را بر روی درخت زندگی می دانسته اند که هر بار بر آن می نشیند تخم همۀ گیاهان مفید از آن فرو می ریزد و هر بار برمی خیزد شاخه ای تازه می روید که دارای تخم همۀ گیاهان مفید می باشد.

در دوران پس از اسلام و تغییر عقاید نسبت به این پرنده جایگاه آن نیز کمی تغییر کرد. پس از اسلام گویا سیمرغ را رمز جبرئیل می دانستند. پیکری بزرگ، شکوه و جمال، پر و بال، پرورندگی، درمانگری و نشیمن داشتن بر درخت مقدّس، از صفات مشترکی است که به این نسبت می دادند.

نقاشی مینیاتور، گل و مرغ

نقاشی مینیاتور، گل و مرغ

طاووس نیز در این نقاشی ها جایگاه ویژه ای دارد. اما  بعد از ظهور اسلام و پیدایش اسطوره رانده شدن طاووس از بهشت کم کم جایگاه طاووس در این نگارگری ها تغییر کرد و به قول عطار نیشابوری ” تنها آرزوی طاووس دوباره رسیدن به باغ بهشت و دربانی آنجا را نمودن، است.”

بعد از آن در سیری تاریخی نقاش های گل و مرغ روندی طبیعت گرایانه پیدا کردند و پرندگان در باغ هایی پر گل و شکوفه نشان داده شدند.  در حال حاضر آنچه در نقاشی های گل و مرغ مشاهده می شود پرندگانی نظیر گنجشک، هدهد و  شانه به سر هستند.

 

امروزه از گل و مرغ چه استفاده‌هایی می‌شود؟

در گذشته نگار گری ها در فرهنگ ایرانی در بین مردم عادی جایگاه چندانی نداشته و بیشتر موارد مصرفی آن ها در میان درباریان برای مزین ساختن دربار و قصر و کاخ استفاده می شد.

امروز که سطح علاقه و شناخت نسبت به نگارگری ایرانی بیشتر شده است، این هنر به طرق گوناگون به زندگی مردم راه پیدا کرده است. این نگار گری ها در مزین کردن دیوار خانه ها فراتر رفته و در وسایل دکور خانه استفاده می شود. بر کیف و لباس و ظروف آن ها مشاهده می کنیم.

اما متاسفانه تکنیک های پیشرفته چاپ و هزینه های تمام شده ی پایین راه را بر هنرمندان واقعی این عرصه سخت و دشوار کرده است که تنها هنردوستان می توانند با حمایت خود از این هنر-صنعت جلوی نابودی آن را بگیرند.

 

قاب نقاشی مینیاتور و گل مرغ

قاب نقاشی مینیاتور و گل مرغ

 

هنر مینیاتور

هنر مینیاتور

هنر مینیاتور چیست

واژه مینیاتور مخفف واژه مینیموم ناتورال به معنای طبیعت کوچک و ظریف می باشد و اصولا به هر نوع اثر هنری ظریف گفته می شود. در لغت نامه دهخدا اینچنین نوشته شده است: ” مینیاتور. (فرانسوی) نوعی نقاشی با حداکثر ظرافت و خطوط ترسیم شده باحداقل نازکی . این نوع نقاشی که در آن ریزه کاری خاص بکار میرفته است در قرون وسطی متداول بوده است . نوعی نقاشی خاص مشرق زمین (مخصوصاً ایران ) و بیشتر متداول در قرن نهم اسلامی (قرن پانزدهم میلادی ) که در آن قواعد علم مناظر و مرایا و تناسب اعضا رعایت نمی گردد و رنگ جنبه ی تزیینی دارد و جزئیات با ریزه کاریهای خاص و دقیق نشان داده میشود.” گفتنی است در نقاشی های مینیاتور (هنر مینیاتور) تصاویر شباهتی با عالم واقعیت ندارند.

 تاریخچه نقاشی مینیاتور

با توجه به مقالات حاضر مشکل بتوان گفت که زادگاه این هنر در کدام نقطه از جهان بوده است. در مقالات غربی پیدایش آن را در قرون وسطی یا اواخر قرن ۱۶ ام میلادی می دانند. این موضوع حائز اهمیت است که بگوییم مینیاتور هنری جهانی است. مثلا در دوران بیزانس نقاشی هایی به سبک مینیاتور موجود است یا در شرق دور (چین و ژاپن) نقاشی هایی یافت شده است که سبک آن ها بر پایه هنر مینیاتور نهاده شده است. پزوهش ها در این باب در ایران نشان می دهد که هنرمندانی که نخستین بار دست به خلق نقاشی های مینیاتور زدند با هنر مینیاتور چینی آشنا بوده اند. و آن را با ادراک و ذوق ایرانی خود ترکیب کردند و دست به خلق آثار مینیاتور ایرانی زدند. اما عده ای هم بر این باورند که مینیاتور ایرانی به دست مغول ها به هند و سپس به چین رفت.

با همه این احوال مینیاتور ایرانی شاخصه های منحصر به فرد خود را دارد؛ و ایرانی بودن خود را حفظ کرده است.  در حال حاضر به نقاشی ایرانی که از سبک های اروپایی و یا خاور دور پیروی نکرده باشد مینیاتور گفته می شود و این موضوع به صورت یک غلط مصطلح پذیرفته شده است؛ البته قابل ذکر است که امروزه ایران جزء معدود کشور هایی است که در این حوزه همچنان فعالیت دارد.

 

انواع گوناگون نقاشی مینیاتور

در دوره ها و مکاتب مختلف نگارگری ایرانی دچار تغییرات زیادی شد. از قدیمی ترین آثار مینیاتور باقی مانده نگارگری هایی است که بر منظومه “ورقه و دلگشا”  از عیوقی است. که این نگارگری ها مربوط به قرن هشتم هجری می باشد. گفته می شود این گونه مینیاتور ها متاثر از مینیاتور چینی است. گفتنی است این کتاب عنوان اولین کتاب مصور در جهان اسلام را از آن خود کرده است. این گونه نگار گردی شباهت زیادی به مینیاتورهای مغولی یا چینی دارد. در مکاتب هندی و عثمانی نیز دیده می شود.

نگارگری های حاشیه ورقه و گلشاه

نگارگری های حاشیه ورقه و گلشاه

از سبک های گوناگون مینیاتور میتوان سبک های زیر را نام برد:

مینیاتور تمام رنگ جسمی

مینیاتور آبرنگ روحی

مینیاتور سیاه قلم رنگی

مینیاتور سیاه قلم

مینیاتور سفیدرنگ

مینیاتور زیر روغنی

 

در نقاشی مینیاتور سبک ها بر اساس موارد بالا از هم جدا شده اند و نه موضوع. در زیر نمونه هایی از سبک های گفته شده را می بینیم.

از راست به چپ : مینیاتور سیاه قلم رنگی - مینیاتور رنگ روحی - مینیاتور رنگ جسمی

از راست به چپ : مینیاتور سیاه قلم رنگی – مینیاتور رنگ روحی – مینیاتور رنگ جسمی

معرفی مینیاتور گل و مرغ

یکی از زیباترین انواع مینیاتور، طرح های گل و مرغ می باشد. نگار گری گل و مرغ ریشه در بطن ایران زمین دارد و به عقیده برخی قدمت آن به چهار هزار سال پیش بر می گردد. ریشه آن را همنشینی سیمرغ و درخت زندگی می دانند که در اساطیر ایرانی جایگاه بسیار ویژه ای دارد. طاووس نیز در این نقاشی ها جایگاه ویژه ای دارد و به اعتقاد ایرانیان پیش از اسلام سیمرغ نماد ایزد بر زمین است. در دوران پس از اسلام و تغییر عقاید نسبت به این پرنده جایگاه آن نیز کمی تغییر کرد. در حال حاضر آنچه در نقاشی های گل و مرغ مشاهده می شود پرندگانی نظیر گنجشک، هدهد و  شانه به سر هستند.

امروزه این هنر با دیگر هنر ها تلفیق های بسیار زیبایی را بنا نهاد اند. هنرمنان این عرصه نگارگری را از روی کاغذ و پوستین به سطوح دیگری نیز انتقال داده اند.

نگارگری گل و مرغ بر روی سنگ مرمر

نگارگری گل و مرغ بر روی سنگ مرمر

 

نقاشی گل و مرغ بر چوب با زمینه قلم زنی

نقاشی گل و مرغ بر چوب با زمینه قلم زنی

در آثار این هنرمندان نقاشی گل و مرغ بر روی چوب و تلفیق آن با هنر قلم- زنی آثار بسیار فاخری را خلق کرده اند.

 

همچنین نگارگری گل و مرغ و سایر نقوش مینیاتور بر سنگ مرمر که از هنر های تلفیقی معاصر می باشد نیز جایگاه بسیار ویژه ای پیدا کرده اند.

 

اساتید برجسته مینیاتور در ایران

در ادوار مختلف استادکاران زیادی به خلق آثار مسحور کننده دست زدنند. کمال‌الدین بهزاد هروی از هنرمندان قرن ۹ هجری شمسی بود که آثار او در حوزه مینیاتور از آثار فاخر به جا مانده می باشد.

دیگر هنرمند در زمینه نگارگری ایرانی  رضا عباسی مشهورترین نقاش زمان شاه عباس صفوی  بود.  رضا عباسی در فاصله سال‌های ۱۶۳۹-۱۶۱۸ تصاویر نقاشی بی شماری را خلق کرد. عباسی بیشتر به نقاشی سیاه قلم تمایل داشت و در نقاشی هایش به جای اشخاص درباری جهره های ساده و زیبا را به تصویر می کشید.

نقاشی سیاه قلم رنگی اثر رضا عباسی

نقاشی سیاه قلم رنگی اثر رضا عباسی

 

ساختن قصر خورنق اثری از کمال الدین بهزاد

ساختن قصر خورنق اثری از کمال الدین بهزاد

 

صنایع دستی کلوت تولید کننده قاب و تابلو های مینیاتور می باشد برای مشاهده محصولات مینیاتور کلیک نمایید.