برچسب: میناکاری

میناکاری چیست؟

میناکاری هنر اصیل ایرانی است که در این صنعت بسیاری از هنرمندان آن را هنر رنگ و آتش می نامند، برای تهیه و ساخت یک ظرف میناکاری باید مراحل مختلفی را طی کنیم تا بتوانیم محصول نهایی را مشاهده کنید در ادامه مراحل تهیه یک ظرف مینا را برای شما شرح خواهیم داد:

  1. فلزکاری ظروف مینا که معمولا از مس می باشد
  2. لعاب کاری ظروف  مینا
  3. پخت لعاب ظروف در کوره
  4. نقاشی مینیاتور و یا هر طرح دیگری بر روی ظروف
  5. پخت رنگ در کوره و در دمایی مخصوص

انواع ظروف میناکاری

ظروف میناکاری شده در اصفهان انواع و اقسام مختلف دارد که با توجه به هنر و میزان شوق و علاقه هنرمندان و تولیدکنندگان آن به اقلام بسیار زیادی تولید میشود در ادامه تعدادی از ظروف مینا را برای شما نام خواهیم برد:

  • بشقاب
  • گلدان
  • قاب عکس مینا
  • کاسه و شکلات خوری
  • جام و تنگ
  • قاب عکس دکوراتیو
  • ساعت
  • آیینه و شمعدان مینا
  • و…

در شهر اصفهان که مهد هنر مین می باشد بیشترین تولیدکنندگان و فروشندگان این صنایع دستی اصیل ایرانی می باشد، البته صنایع دستی اصفهان بسیار و بسیار در ایران و جهان دارای شهرت خاصی می باشد به طوری که اکثر توریست هایی که به ایران سفر میکنند به طور قطع ازشهر اصفهان بازدید به عمل آورده و از صنایع دستی های آن خریداری می نمایند.

نقاشی مینیاتور، گل و مرغ

گل و مرغ و مینیاتور ایرانی

گل و مرغ در مینیاتور

از زیبا ترین سبک ها در نگارگری ایرانی نقاشی های گل و مرغ است. نگارگری گل و مرغ ریشه در بطن ایران زمین دارد و به عقیده برخی قدمت آن به چهار هزار سال پیش بر می گردد. به گفته جلیل جوکار از اساتید دانشگاه اصفهان : ” یکی از شاخه‌های اصلی و بدیع نقاشی ایرانی، نقاشی گل و مرغ است که شامل نقاشی گل‌ها و بوته به تنهایی گل و بوته‌سازی و یا نقاشی گل‌ها و پرندگان دانه خواری چون بلبل در کنار هم گل و مرغ سازی می‌شود.

 

مینیاتور ایرانی

هنر مینیاتور از آن دست هنر هایی است که  اکثر افراد با آن آشنایی دارند و آن را هنری صرفا ایرانی می دانند.  اما اگر کمی در این باب جستجو کرده  باشیم در می یابیم که هنر مینیاتور را در سایر کشور ها به ویژه کشور های شرق آسیا و یا هندوستان به وفور می توان مشاهده کرد.

 

مینیاتورهای شرقی

مینیاتورهای شرقی

اما مینیاتور ایرانی چگونه است که همگان با اولین نگاه آن را تشخیص می دهند. “نگار گری” عبارتی است که به مینیاتور ایرانی اختصاص داده اند. نقاشی یا نگارگری ایرانی سبکی از هنر ایرانی است که پیش از ظهور اسلام وجود داشته است با ظهور اسلام تلفیقی میان عرفان اسلامی و هنر ناب ایرانی پدید آمد که نتیجه آن هنر بلامنازع ایرانی است.

در نقاشی مینیاتور، تصاویر شباهتی با دنیای واقعی ندارند. حجم و سایه روشن هم به کار نمی‌رود و قوانین طبیعت رعایت نمی‌شود. هنرمند به کشیدن پیکرهای انسانی تأکید چندانی ندارد. درختان میوه، اغلب مملو از شکوفه‌ و برگ‌ است. با نگاهی به این طرح‌ها در میابیم که خطوط بر رنگ ترجیح دارد. قدیمی‌ترین این طرح‌ها که با قوانین نقاشی‌های مینیاتور  منطبق است به دوران مغول و تیموریان می‌رسد.

 

نقاشی مینیاتور استاد فرشچیان

نقاشی مینیاتور استاد فرشچیان

نگار گری ایرانی سبک های گوناگونی دارد مانند:

  • مینیاتور تمام رنگ جسمی
  • مینیاتور آبرنگ روحی
  • مینیاتور سیاه قلم رنگی
  • مینیاتور سیاه قلم
  • مینیاتور سفیدرنگ
  • مینیاتور زیر روغنی

 

یکی از جلوه ها و زیباترین سبک های نگارگری ایرانی نقاشی گل و مرغ است.

 

گل و مرغ

نگارگری گل و مرغ ریشه در بطن ایران زمین دارد و به عقیده برخی قدمت آن به چهار هزار سال پیش بر می گردد. برخی ریشه آن را همنشینی سیمرغ و درخت زندگی می دانند که در اساطیر ایرانی جایگاه بسیار ویژه ای دارد. در ادبیات پیش از اسلام آشیانۀ سیمرغ را بر روی درخت زندگی می دانسته اند که هر بار بر آن می نشیند تخم همۀ گیاهان مفید از آن فرو می ریزد و هر بار برمی خیزد شاخه ای تازه می روید که دارای تخم همۀ گیاهان مفید می باشد.

در دوران پس از اسلام و تغییر عقاید نسبت به این پرنده جایگاه آن نیز کمی تغییر کرد. پس از اسلام گویا سیمرغ را رمز جبرئیل می دانستند. پیکری بزرگ، شکوه و جمال، پر و بال، پرورندگی، درمانگری و نشیمن داشتن بر درخت مقدّس، از صفات مشترکی است که به این نسبت می دادند.

نقاشی مینیاتور، گل و مرغ

نقاشی مینیاتور، گل و مرغ

طاووس نیز در این نقاشی ها جایگاه ویژه ای دارد. اما  بعد از ظهور اسلام و پیدایش اسطوره رانده شدن طاووس از بهشت کم کم جایگاه طاووس در این نگارگری ها تغییر کرد و به قول عطار نیشابوری ” تنها آرزوی طاووس دوباره رسیدن به باغ بهشت و دربانی آنجا را نمودن، است.”

بعد از آن در سیری تاریخی نقاش های گل و مرغ روندی طبیعت گرایانه پیدا کردند و پرندگان در باغ هایی پر گل و شکوفه نشان داده شدند.  در حال حاضر آنچه در نقاشی های گل و مرغ مشاهده می شود پرندگانی نظیر گنجشک، هدهد و  شانه به سر هستند.

 

امروزه از گل و مرغ چه استفاده‌هایی می‌شود؟

در گذشته نگار گری ها در فرهنگ ایرانی در بین مردم عادی جایگاه چندانی نداشته و بیشتر موارد مصرفی آن ها در میان درباریان برای مزین ساختن دربار و قصر و کاخ استفاده می شد.

امروز که سطح علاقه و شناخت نسبت به نگارگری ایرانی بیشتر شده است، این هنر به طرق گوناگون به زندگی مردم راه پیدا کرده است. این نگار گری ها در مزین کردن دیوار خانه ها فراتر رفته و در وسایل دکور خانه استفاده می شود. بر کیف و لباس و ظروف آن ها مشاهده می کنیم.

اما متاسفانه تکنیک های پیشرفته چاپ و هزینه های تمام شده ی پایین راه را بر هنرمندان واقعی این عرصه سخت و دشوار کرده است که تنها هنردوستان می توانند با حمایت خود از این هنر-صنعت جلوی نابودی آن را بگیرند.

 

قاب نقاشی مینیاتور و گل مرغ

قاب نقاشی مینیاتور و گل مرغ

 

پل خواجو اصفهان

صنایع دستی اصفهان را بهتر بشناسید

کدام یک از صنایع دستی اصفهان را می شناسید؟

صنایع دستی اصفهان نماد هویت، فرهنگ و تمدن ایران است؛ این سخن را از آن رو به زبان می آوریم که هنر و فرهنگ یک جامعه از شاخصه های پیشرفت و تفکر در آن جامعه است؛ و صنایع دستی اصفهان نیز به خوبی نشان داده اند که می تواند نماد های فرهنگی ایران باشند.

شما تا چه میزان با این صنایع آشنایی دارید؟چه تعداد از آن ها را به اسم می شناسید و از هر کدام تا چه حد شناخت دارید؟ در این مقاله سعی می کنیم نام مهم ترین هنر های سنتی اصفهان را معرفی و به تفسیر کوتاهی از هر کدام بپردازیم.

چرا صنایع دستی در اصفهان به وفور پیدا می شود؟

قبل از اینکه به نام بردن از این هنر ها و صنایع بپردازیم بهتر است کمی از اصفهان بگوییم و دلیل این همه انباشتگی هنر ها را در این شهر بررسی ای اجمالی کنیم:

اصفهان در دوره حکومت صفویان از سال ۱۰۰۷ هر.ق پایتخت ایران بود و این شرایط تا سال ۱۱۳۵ و سقوط سلسله صفویان ادامه داشت. صفویان مردمانی صلح طلب و هنر دوست بودند. معمولاً در ایران، خاندان پادشاهی و افراد طبقه‌های بالای اجتماعی متقاضی آثار هنری بوده‌اند و به شکوفایی آن کمک می‌کردند. پادشاهان صفوی نیز از این قاعده مستثنا نبودند و برخی‌شان مانند شاه تهماسب یکم و سام میرزا خود هنرمند بودند و به هنر ارج بسیاری می‌نهادند.

می توان گفت تمامی صنایع دستی اصفهان در این دوره به اوج شکوفایی خود رسیدند. در ادامه سعی می کنیم با بیشتر آن ها آشنا شویم:

  1. خاتم کاری
  2. میناکاری
  3. قلمزنی
  4. قلم کاری
  5. فیروزه کوبی
  6. کاشی کاری

 

خاتم کاری

یکی از زیبا ترین صنایع دستی ایرانی که امروزه بیشتر در اصفهان پیدا می شود خاتم کاری است. که به آن اصطلاحا هنر موزاییک چوب نیز می گویند. علاوه بر اصفهان شیراز نیز هنرمندان خاتم کار بسیاری دارد. این هنر به مانند بسیاری از هنرهای دیگر در دوران صفوی و به سبب حمایت های هنردوستانه ی شاه عباس به اوج رونق خود رسید.

خاتم کاری اصفهان

خاتم کاری اصفهان

میناکاری

هنری که حتی از شنیدن نام آن یاد اصفهان به ذهن می آید. میناکاری هنر لعاب و نقاشی روی سطح فلز است. این هنر سابقه ای در حدود پنج هزار سال دارد. میناکاری به سه روش انجام می شود:

  • مینای خانه بندی (مینای ملیله)
  • مینای زمینه برجسته (حکاکی)
  • مینای نقاشی

میناکاری اصفهان

قلمزنی

یکی از قدیمی ترین زیر شاخه های هنر فلزکاری هنر قلمزنی روی فلز است که اکثرا  فلز مس را برای این کار انتخاب می کردند و می کنند. استفاده از مس در ایران به حدود چند هزار سال پیش برمی گردد.

قلمزنی به دو شیوه مشهور است؛ سبک تبریز و سبک اصفهان انجام می شود.  در سبک تبریز برای ایجاد نقوش بر سطح سرد فلز از فشار مچ بر روی قلم و سپس بر روی فلز استفاده می شود. از این رو حکاکی ها در این روش از عمق کم تری برخوردارند. اما در سبک اصفهان از چکش برای فشار آوردن بر روی قلم برای ایجاد نقش استفاده می شود؛ پس نقوش به صورت عمیق بر فلز ایجاد می شوند.

قلمزنی اصفهان

قلمکاریقلمکاری یا چاپ مهری، هنری است که سابقه ای حدودا ۸۰۰ ساله در ایران دارد. در قلمکاری باید از پارچه های پنبه، ابریشم، کتان، چلوار و کرباس استفاده کرد. در پارچه های قلمکار هرچه تغداد رنگ ها بالاتر باشد، بدین معنا است که تعداد مهرها و بالطبع تعداد افرادی که روی آن وقت گذاشته اند بیشتر است.

قلمکاری اصفهان

قلمکاری اصفهان

فیروزه کوبی

هنر موزاییک فیروزه بر سطح فلزاتی از قبیل برنج نقره و مس است. فیروزه کوبی در مشهد ابداع شد اما در اصفهان به اوج رسید و قدمت آن به ۶۰ تا ۷۰ سال پیش بر می گردد. فیروزه کوبی سه مرحله دارد:

  • زرگری
  • فیروزه کوبی
  • پرداخت گری
فیروزه کاری اصفهان

فیروزه کاری اصفهان

کاشی کاری

کاشی کاری (یا همان آجر لعابی) مانند سفالگری از اصالت و قدمت زیادی برخوردار است. از اساتید معاصر این رشته از هنر ایرانی می‌توان از استاد علی پنجه پور اصفهانی نام برد. یکی از آثار ایشان گلدسته‌های حرم حضرت زینب  در کشور سوریه است. کاشی کاری انواع گوناگونی دارد:

  1. کاشی کاری معرق
  2. کاشی کاری مَعقِلی
  3. کاشی کاری مشبک
  4. کاشی کاری هفت رنگ
  5. کاشی کاری مقرنس

 

کاشی کاری اصفهان

کاشی کاری اصفهان

هدیه سازمانی چیست

چرا باید هدایای سازمانی را جدی بگیریم؟

هدیه سازمانی چه هدیه ای است؟

هدیه سازمانی ، هدیه ای است که یک سازمان به مشتری خود می دهد که  مهم ترین هدف آن استحکام بخشیدن به رابطه تجاری فی ما بین است. البته راه های زیادی وجود دارد تا اهمیتی که برای مشتری و یا شرکای تجاری خود  قائلیم را نشان دهیم. اما روشی که معمولا همه از آن غافل می مانند هدیه است. هدیه ای که می دانید معنای ویژه ای برای آن ها خواهد داشت.

به چه دلایلی سازمان ها و شرکت ها به یکدیگر هدیه می دهند؟

دلایل ارائه هدیه سازمانی می تواند کاملا متفاوت باشد، مثلا قدردانی از یکی از مشتریان وفادار و همیشگی و یا تشکر از کارمندی که بیشتر از زمان و فرا تر از حدود وظایف خود برای شما وقت گذاشته است. اما دلیلی که تقریبا می توان گفت بیشتر شرکت ها به همان منظور به هدیه دادن روی می آورند، تقویت رابطه تجاری پیش امده است. برخی دلایل را در ادامه معرفی می کنیم:

  • هدیه دادن پلی است برای ایجاد رابطه نزدیک تر
  • شخصی سازی کردن هدایا برند شما را تقویت می کند
  • در تماس بودن مشتری، رابطه کاری تان را زنده نگه می دارد
  • هدیه دادن شما را نسبت به رقبایتان متمایز می کند
هدایای سازمانی ویژه شرکتها

هدایای سازمانی ویژه شرکتها

۱-هدیه دادن پلی است برای ایجاد رابطه نزدیک تر

بدون در نظر گرفتن مکان جغرافیایی، هدیه می تواند فاصله بین شما و مشتری یا شریک تجاری تان را از بین ببرد حتی اگر در دو قاره متفاوت باشید.

 

۲-شخصی سازی کردن هدایا برند شما را تقویت می کند

اگر برای برند خود اهمیت قائلید به کسانی که شما و سازمان تان را برای تجارت انتخاب کرده اند، نشان دهید که برند شما به این رابطه و تفکر مشترک فی ما بین اهمیت خاصی می دهد. شرکت هایی که هدایای سازمانی به فروش می رسانند اغلب این امکان را فراهم می کنند تا هدایای شما اختصاصی شود و با لوگوی خودتان ارائه شود.

 

۳-در تماس بودن مشتری، رابطه کاری تان را زنده نگه می دارد

در بازاریابی مفهومی است به نام ” کمپین قطره ای”؛ که مقصود آن ذره ذره در ارتباط بودن با مخاطب می باشد. وقتی هدیه شما در زمانی مناسب به مخاطب می رسد درهای جدیدی از رابطه به روی او باز می شود و به احتمال زیاد در پی این خواهد بود تا مذاکرات تجاری اش را با شما گسترش دهد تا پاسخی مناسب برای هدیه شما ارائه دهد.

 

۴-هدیه دادن شما را نسبت به رقبایتان متمایز می کند

مطمئنا شما تنها شرکتی نیستید که مشتری شما با آن ها سر و کار دارد؛ اما می توانید تنها شرکتی باشید که یک هدیه خاص در زمانی مناسب برای آن ها می فرستد.

 

چه اخلاقیاتی را باید در هدیه دادن رعایت کنیم؟

هر مناسبت و هر مخاطبی شرایط ویژه ای را برای:

  1. هدیه ی مناسب
  2. انتخاب شیوه ارسال و تحویل
  3. زمان مناسب

 

  • قبل از اینکه به فکر خرید هدیه باشید اول مطمئن شوید که سازمان مخاطب تان شرایط و اخلاق نامه ویژه ای دارد و یا خیر.
  • در هدیه دادن به شرکت های مالی مانند ادارات مالیاتی و بیمه باید به تمام شرایط و ضوابط آن شرکت توجه کنید
  • زمانی که در میان یک مناقصه هستید اصلا به فکر هدیه دادن نباشید چون بدترین زمان ممکن است حتی اگر در تعطیلات باشد
  • هدیه های سخاوت مندانه و بسیار لوکس مانند ماشین یا یک سفر خاص همیشه مورد شک و ظن قرار دارند و باید بسیار محطاتانه تهیه شوند، زیرا برخی قوانین مالی و مالیاتی اجازه دادن و گرفتن این گونه هدایا را به برخی شرکت ها نمی دهد.
  • حتی اگر قانونی در کار نباشد مواظب باشید تا هدیه ای که انتخاب می کنید تاثیر بدی در مخاطب نگذارد. برای این منظور باید فرهنگ و آداب مخاطب خود را مورد بررسی و توجه قرار دهید؛ به ویژه اگر مخاطب تان از کشوری دیگر است.
  • بهترین زمان هدیه دادن تعطیلات است، مثلا تعطیلات سال نو. اما مناسبت هایی مانند تولد، سالگرد شروع همکاری و … نیز وجود دارند؛ هدیه دادن در این زمان ها مطمئنا حس بسیار بهتری در مخاطب ایجاد خواهد کرد.

 

هدیه های سازمانی راهی مناسب برای تحکیم رابطه تجاری شماست. از آن با یک شیوه و در زمان مناسب استفاده کنید تا به نتیجه مطلوب برسید.

از مهمترین خدمات صنایع دستی کلوت تهیه و تولید هدیه سازمانی با صنایع دستی ایرانی است برای اطلاعات بیشتر از صفحه هدایای تبلیغاتی دیدن فرمایید.

تشخیص میناکاری مرغوب

راه‌های تشخیص میناکاری مرغوب

روش‌های تشخیص میناکاری مرغوب

همیشه تشخیص میناکاری مرغوب از دغدغه های خریداران صنایع دستی و ظروف میناکاری بوده است. تشخیص کیفیت برخی اقلام به دلیل همه گیر بودن، مثلا خرید روزانه، ماهانه و حتی سالانه، بسیار ساده تر شده است؛ اما کالا هایی وجود دارند که بدلیل آن که شناخت کافی در مورد آن ها وجود ندارد، نمی توان در مورد کیفیت و مرغوبیت شان به درستی تصمیم گرفت.

صنایع دستی ایران نیز از این قاعده مستثنا نیستند. هر ایرانی باید نسبت به این میراث گرانبها تعهداتی داشته باشد که حداقل آن داشتن “شناخت” نسبت به این دست از اجناس است. میناکاری یکی از همین محصولات است که اکثر مردم از جنس و نحوه تولید آن اطلاع چندانی ندارند. هر فرد که تمایل به خرید یک ظرف میناکاری دارد برای تشخیص میناکاری مرغوب باید نسبت به موارد زیر توجه داشته باشد:

جنس و ظاهر ظروف میناکاری

به محض اینکه یک ظرف میناکاری را در دست می گیرید، دست تان با سردی مس آشنا می شود و متوجه وزن آن می شوید. اگر مس به تناسب اندازه ظرف خیلی کم وزن بود، آن ظرف از قیمت پایین تری باید برخوردار باشد و البته خریدار باید از عواقب آن مثلا دِفُرم شدن آگاه باشد.

بعد از ان فرد باید روی سطح کار دست بکشد. مینا باید کاملا صاف و براق یا به اصطلاح شیشه ای باشد. اگر سطح کار زبر بود یعنی لعاب مینا روی ظرف در کوره به دلیل دمای بیش از حد آن یا ماندن ظرف در کوره بیشتر از زمان مورد نیاز، سوخته است.  استفاده از رنگ های نامرغوب نیز می تواند دلیل دیگری برای زبری سطح کار باشد.

 

رنگ و نقوش میناکاری

همانگونه که گفته شد در میناکاری از نقوش سنتی مانند اسلیمی، ختایی، گل و مرغ و ترکیب این ها استفاده می شود. هر کار هر چقدر ظرافت طراحی و تنوع رنگی ان بیشتر باشد از ارزش مادی برخوردار خواهد بود. حتی گاهی برخی از کار ها به خاطر استفاده از رنگی خاص مانند برخی زیرمجموعه های رنگ قرمز یا ارغوانی قیمت بیشتری خواهد داشت؛ زیرا در تولید این رنگ ها از پودر طلا استفاده می شود.

 

نمونه ای از نقش و نگار ظروف میناکاری

نمونه ای از نقش و نگار ظروف میناکاری

 

شناسنامه دار بودن محصولات میناکاری

هر کالای معتبری که ما در بازار خریداری می کنیم شناسنامه دارد. این شناسنامه شامل توضیحاتی در مورد محصول، سازنده آن و البته گارانتی است. ظرف میناکاری شده نیز باید شناسنامه داشته باشد تا بدانیم از کجا آمده به دست چه کسی یا چه مجموعه ای و یا تحت عنوان چه نام تجاری ای تولید شده است و کدام مجموعه نسبت به کیفیت آن پاسخگو خواهد بود.

تمامی موارد گفته شده در این مقاله جهت آشنایی هر چه بهتر هر ایرانی با این هنر چند هزار ساله و اصیل ایرانی است تا در مواقع احتیاج یا خرید بتواند با ذهنی روشن و مطلع بهترین و با کیفیت ترین اثر را خریداری نماید تا ادای دینی کنیم به این هنر ایران زمین.

 

در بلاگ صنایع دستی کلوت مقاله ای با عنوان میناکاری را بشناسیم نگارش شده است که می توانید مطالعه نمایید.

مشخصه های مرغوبیت یک ظرف میناکاری

مشخصه های مرغوبیت یک ظرف میناکاری

مشخصه های مرغوبیت یک ظرف میناکاری

 

همه ما ایرانی ها بارها و بارها از فروشگاههای صنایع دستی در شهر های مختلف بازدید کرده ایم اما زمانی که در شهر اصفهان از ظروف میناکاری شده بازدید میکنیم به این موضوع فکر میکنیم که این محصول اصل است یا خیر، قبل از خرید باید با مشخصه های مرغوبیت یک ظرف میناکاری آشنا باشیم تا قدرت تشخیص، انتخاب و خرید ظروف میناکاری را داشته باشیم.

خرید صنایع دستی

خرید صنایع دستی

آثار هنری و به ویژه صنایع دستی ایران نیز مانند تمام کالاهای دیگر دارای کیفیتها و قیمتهای گوناگون میباشند؛ خریداران باید قبل از خرید اطلاعاتی از نحوه تولید و شاخصه‌های مرغوبیتشان بدست بیاورند. میناکاری از آن دست هنرهایی است که بسیاری از افراد اطلاع چندانی از جنس و نحوه تولید آن ندارند. در مقاله پیش رو سعی کرده‌ایم تا هرچه بیشتر با این صنعت دستی ارزشمند کشورمان آشنا شویم.

 

 

جنس زمینه در میناکاری

در میناکاری میتوان از فلزهایی چون طلا، نقره، برنج و مس استفاده کرد. امروزه برای میناکاری از فلز مس که قابلیت چکش خواری بالاتری دارد استفاده می‌شود، و البته قیمت مس نیز نسبت به طلا و نقره مسلما پایین تر و به صرفه تر می‌باشد.

وزن مسی که برای ظروف بکار می‌رود باید متناسب با خود آن ظرف باشد. نه خیلی سنگین و نه خیلی سبک که در کوره شکل کامل و بدون نقص خود را از دست دهد. متاسفانه برخی افراد برای کم کردن هزینه تولید از وزن مس کم می‌کنند که البته در شکل نهایی ظرف تاثیر می‌گذارد.

تمیزکاری قبل از لعاب کاری

وقتی زیرکار مشخص شد، هنرمند مس کار باید سطح کار خور را از هر گونه آلودگی و پستی و بلندی بزداید. به گفته کارشناسان حتی اثر انگشت نیز نباید روی آن باقی بماند، زیرا چربی پوست باعث می‌شود لعاب مینا به خوبی روی سطح مس ننشیند. برای نیل به این منظور سطح مس را با نمک و سرکه پاک می‌کنند. آن را با آب می‌شورند و در آخر برای زدودن هرگونه ناخالصی آن را به کمک کمپرسور هوا پاک می‌کنند.

 

لعاب کاری مس

بعد از آن که سطح زیر کار آماده شد نوبت به لعاب کاری می‌رسد. لعاب در میناکاری از سیلیس، کربنات، سدیم، پتاسیم، آهک، قلع و … تشکیل شده است. بعد از آن که سطح مورد نظر کاملا با لعاب سفید پوشانده شد و حالتی یک دست گرفت ظرف را در گوشه به دور از گرد و غبار می‌گذارند تا کمی خشک شود سپس نوبت به پخت لعاب می‌رسد.

لعاب کاری و پخت لعاب از مراحل مهم در تولید میناکاری اصفهان

لعاب کاری و پخت لعاب از مراحل مهم در تولید میناکاری اصفهان

پخت لعاب ظروف میناکاری

دمای کوره در این مرحله باید ۹۰۰ درجه سانتیگراد باشد. پخت لعاب ۲ تا ۳ دقیقه بیشتر نباید به طول انجامد. اگر بیشتر از این در این دما بماند لعاب می‌سوزد و سطح کار سفید و البته صاف و براق باقی نمی‌ماند. بعد از آن که ظرف لعاب کاری شده سرد شد، رنگ لعاب آن باید براق، شیشه‌ای و کاملا سفید باشد.

 

رنگ و نقوش روی ظرف لعاب کاری شده

حال نوبت به نقاشی با رنگ‌های مینایی یا به اصطلاح رنگ‌های نسوز می‌رسد. رنگ‌های میناکاری از پودر اکسید فلزات تشکیل شده‌اند. در هنر میناکاری رنگ‌های مختلفی وجود دارد که بهتر است برای زیبا‌سازی و همچنین تناسب با درجه حرارت‌های مختلف بعضی از آنها را با هم ترکیب کرد.

رنگ آبی لاجورد

رنگ قرمز مایل به بنفش

رنگ سبز

رنگ زرد

رنگ قرمز ارغوانی

رنگ فیروزه‌ای

رنگ قهوه‌ای

رنگ مشکی

رنگ طلایی

اما اغلب افراد میناکاری اصفهان را به رنگ لاجورد و فیروزه‌ای می‌شناسند.

نکته قابل ذکر در مورد رنگ‌های مینایی این است که در میناکاری رنگ سفید وجود ندارد؛ اگر میناکار در نقوش خود به رنگ سفید احتیاج داشت از همان لعاب زیر کار استفاده می‌کند یا قسمت‌های رنگ شده را با جسم نوک تیز خراش می‌دهد تا به رنگ سفید لعاب دست پیدا کند.

تهیه رنگهای میناکاری

برای تهیه این رنگ‌ها امروزه از رنگ‌های شیمیایی استفاده می‌شود. در حالی که در گذشته از رنگ‌های گیاهی استفاده می‌شد. برای تهیه‌ی رنگ قرمز از طلای حل شده به اضافه‌ی براکس و کربنات سدیم، برای تهیه‌ی رنگ سبز از مس به اضافه‌ی کرومات سرب و برای تهیه‌ی رنگ زرد از ترکیب آهن، اکسید کروم و قلع و در هر صورت برای شفافیت لعاب‌ها از اکسید قلع استفاده می‌شود.

طرح های ظروف میناکاری

نقوش در ظروف میناکاری شده معمولا از یک قاعده و الگو پیروی می‌کنند. طرح و نقشی که در میناکاری به کار برده می‌شوند عموما نقوشی سنتی‌ مانند:

اسلیمی

ختایی

مرغ و ختایی

گل و مرغ

اسلیمی-ختایی

چهره ها

ابنیه تاریخی و مذهبی

 

برخی از آنها پر کارتر و برخی از حجم نقوش سبک‌تری برخوردارند بدیهی است که هر چه نقوش بکار برده شده پیچیده‌تر باشد، نتیجه کار ارزش مادی بیشتری پیدا می‌کند زیرا استاد کار وقت بیشتری برای آن صرف کرده است.

بشقاب میناکاری با نقوش اسلیمی و ختایی (گل های قرمز)

بشقاب میناکاری با نقوش اسلیمی و ختایی (گل های قرمز)

بشقاب مینا کاری با نقاشی گل یا اصطلاحا گل پرداز

بشقاب مینا کاری با نقاشی گل یا اصطلاحا گل پرداز

شناسنامه محصول میناکاری

در همه حال و در همه دوران این پدید آورنده‌ی یک اثر هنری است که به آن هویت می‌بخشد. اگر خالق یا تولید کننده یک اثر مشخص نباشد از ارزش مادی و معنوی آن قطعا کاسته خواهد شد. میناکاری نیز که از هنر های اصیل ایران زمین است از این قاعده مستثنا نیست؛ هر اثر هنری بی نام و نشان، در اینجا همان هنر میناکاری، روزی دست مایه کپی برداری و فراموشی می‌شود.

طرح ها و نقش‌های میناکاری که در بازار صنایع دستی به وفور پیدا می‌شوند اغلب کپی شده‌اند و هنرمندِ خالق یا شرکت تولید کننده آنها مشخص نیست.

بدیهی است مانند تمام محصولات هنری و غیر هنری دنیا، محصولاتی که تحت عنوان یک برند یا نام تجاری معتبر به بازار ارائه می‌شوند برای عموم مردم قابل اطمینان تر خواهند بود.

 

هنرمند مینا کار در حال کار بر روی بشقاب میناکاری طرح گل و مرغ

هنرمند مینا کار در حال کار بر روی بشقاب میناکاری طرح گل و مرغ

 

آیا شما میناکاری مرغوب را میتوانید تشخیص دهید؟ با مطالعه مقاله راه‌های تشخیص میناکاری مرغوب میتوانید ظروف میناکاری مرغوب را از نا مرغوب شناسایی نمایید.

میناکاری را بشناسیم

میناکاری را بشناسیم

چرا میناکاری را بشناسیم

میناکاری را بشناسیم و با آن بیشتر آشنا شویم ، “مینا” صورت مونث کلمه ی مینو به معنای بهشت می باشد؛ و البته رنگ لاجوردی بهشت را مینا گویند. در فرهنگ معین آمده است “مینا ماده ای است از لعاب شیشه ای حاجب ماورا یا شفاف که آن را روی کاشی و فلزات برای حفظ نقش و نگار به کار می برند و ترکیبی است از لاجورد و طلا و امثال آن ها که در کوره می برند و شفاف مثل شیشه کبود رنگ بیرون می آید.

مینا ماده ای زجاجی است که بر اثر ذوب شدن روی سطح اشیای فلزی، جلوه ای شفاف، شبیه به کاشی لعابدار پیدا میکند. میناکاری بر روی فلز به حدود قرن ششم پیش از میلاد می رسد.قصد ما از نوشتن این مقاله این است که میناکاری را بشناسیم پس همراه ما باشید.

تاریخچه میناکاری

میناکاری یا میناسازی هنری است که سابقه ای در حدود پنج هزار سال دارد و ابداع آن به دوران ساسانیان باز می گردد. تصویر زیر نمونه ای از آثار مینای به جا مانده از آن دوران است که در موزه متروپولیتن نگهداری می شود.

بشقاب میناکاری- عهد ساسانیان

بشقاب میناکاری- عهد ساسانیان

اما پیش از آن نیز میناکاری در برخی زیورالات در بار هخامنشی نیز کاربرد داشته است . یکی از نمونه های آن بازوبندی از طلا به همراه میناکاری‌های تزئین شده روی آن است.

بازوبند طلا به همراه نقوش میناکاری - عهد هخامنشیان

بازوبند طلا به همراه نقوش میناکاری – عهد هخامنشیان

مینا کاری به واسطه مغول هار از ایران خارج شد به هند رفت و سپس از آن طریق به نقاط دیگر جهان به ویژه آسیای شرقی رسید. در زیر نموهایی از میناکاری های هندی و چینی را ملاحظه می کنید.

زیورآلات میناکاری هندی

زیورآلات میناکاری هندی

 

بخورسوز میناکاری به سبک چینی

بخورسوز میناکاری به سبک چینی

از آنجا که در دوران سلجوقیان استفاده از ظروف برنج و طلای میناکاری شده به اوج رسیده بود، شاهد شکوفایی این هنر در دوران سلجوقیان می باشیم. از نمونه های به جا مانده از این دوران سینی متعلق به آلپ ارسلان، یکی از سلاطین سلجوقی، می باشد.

سینی آلپ ارسلان.- عهد سلجوقیان

سینی آلپ ارسلان.- عهد سلجوقیان

پس از دوران سلجوقی این هنر کم کم مورد بی مهری قرار گرفت تا آنجا که در اواخر دوران قاجار شاهد از بین رفتن این هنر ارزشمند بودیم. و از دلایل آن می توان سختی هایی در تهیه لعاب و پخت رنگ ها اشاره کرد و همینطور علاقه شاهان قاجار به ویژه ناصرالدین شاه به هنر های فرنگی. اما پس از آن هنرمندان به نامی با تلاش هنرمندانه خود سعی در زنده نگه داشتن این هنر کردند.

میناکاری. ضریح مکان های مذهبی. اثر صنیع زاده

میناکاری. ضریح مکان های مذهبی. اثر صنیع زاده

 

 کاربرد میناکاری

در اعصار گذشته مینا کاری به منظور های گوناگونی همچون زیورآلات، جعبه و ظروف ( مانند بشقاب و قدج و جام انفیه دان ….) استفاده می شده است. منتها این زیورآلات و ظروف صرفا جهت استفاده خانواده های دربار و اشرافی بوده است. زیرا بیشتر میناکاری ها بر روی فلزاتی چون طلا و برنج انجام می شده اند که قیمت بسیار بالایی پیدا میکردند. در زمان قاجار و به ویژه سلطنت ناصرالدین شاه میناکاری ها در ساخت و مزین کردن قلیان کاربرد داشته اند.

امروزه نیز این هنر جنبه زینتی خود را حفظ کرده است و در قالب هدیه ای ارزشمنده در میان هنردوستان رد و بدل می شود.

سرقلیان میناکاری

سرقلیان میناکاری

انواع میناکاری

مینا به تفکیک روش تولید به سه نوع تبدیل می شود:

  •  مینای خانه بندی (مینای ملیله)
  •  مینای زمینه برجسته (حکاکی)
  •  مینای نقاشی

معرفی انواع میناکاری

مینای خانه بندی از انواع بسیار زیبای مینا است که به آن مینای سیمی نیز اطلاق می شود؛ زیرا در این روش پس از تهیه زیرساخت ( ظرف لعاب کاری شده) مفتول هایی را به شکل دلخواه در می آورند و آن ها را با چسب بر روی سطح می چسبانند. سپس با لعاب شیشه ای روی آن را می پوشانند و در کوره قرار می دهند تا سیم ها بر روی سطح زیر جوش بخورد سپس خانه های ایجاد شده را رنگ آمیزی می کنند. مینای خانه بندی را در ظروف سلطنتی روسی بسیار مشاهده می کنیم. در حال حاضر تنها یک آموزشگاه در تهران وجود دارد که این هنر را آموزش می دهد. قابل ذکر است که متاسفانه میناکاری خانه بندی در فهرست صنایع دستی منسوخ قرارگرفته است.

مینای خانه بندی. روسی

مینای خانه بندی. روسی

مینای زمینه برجسته (حکاکی) نوعی دیگر در مینا کاری است. در این روش سطح زیر کار را به اصطلاح ” نقر” می کنند و سپس رنگ را در نقاط نقر شده میریزند . این روش در میان طایفه ی صائبین در استان خوزستان رواج داشته است.

مینای زمینه برجسته امروز در کنار مینای نقاشی در اصفهان به صورت روزانه تولید می شود و از میناهای پرطرفدار به شمار می رود.

بشقاب مینا - زمینه برجسته

بشقاب مینا – زمینه برجسته

مینای نقاشی  از روش های بسیار مرسوم این هنر در اصفهان می باشد. در این روش نقاشی بر روی سطح صاف و لعاب کاری شده ی فلز انجام می شود. ظرف فلزی را بعد از لعاب کاری به کوره می برند و سپس ظرف آماده نقاشی با رنگ های مینایی می شود.

مینای نقاشی

مینای نقاشی

اساتید برجسته میناکاری

در طی دوران ها اساتید بسیاری باعث فاخر شدن هنر اصیل شدند. با این حال از هنرمندان اعصار گذشته نام و نشان باقی نمانده است . اما در ۱۰۰ تا ۱۲۰ سال اخیر هنرمندان به نامی دلیل رونق بخشی به این هنر بوده اند و شاگردان و استادکاران بسیاری را هنر آموخته اند. از این میان می توان به نام استاد ابراهیم زرقونی اشاره کرد. ایشان در جوانی از اساتید برجسته قلم زنی بودند، اما به گفته خودشان دنیای رنگ های برایشان جذابیت بسیاری داشت.

 

ابراهیم زرنوقی می گوید: “با وجود آنکه استاد کار این حرفه شدم ، در آن ارضا نمیشدم. در من وسوسه دیگری بود، وسوسه ای که همیشه مرا بسوی رنگها می کشید. من در رنگها دنیای مرموز و زیبائی را احساس میکردم. برای من همه چیز از رنگها شروع میشد. حتی بیرنگی یک نوع رنگ است. اگر رنگ نباشد مفاهیم دنیا عوض میشود، اشیاء بی معنی میشوند و زندگی به پوچی و یکنواختی میرسد.” ابراهیم زرقونی نخستین فردی است که میناکاری را بر بدنه گلدان ها اجرا کرد.

 

از شاگردان وی نیز میتوان به آقایان رضا زنگنه(غروی)،رضااسلامی،سیدمحمود اسلامیان،غلامحسین فیض اللهی، حسین هنر دوست، محمد مهدی غفاریان و محمد علی فرشید اشاره کرد.

ابراهیم زرنوقی

ابراهیم زرنوقی

پدر میناکاری

شکرا… صنیع زاده را پدر میناکاری ایران نام نهاده اند. او در سال ۱۲۸۵ پا به جهان گشود. به دنبال آشنایی با مهندس شومانف هنردوست آلمانی، و یادگیری رموز کورهو به کار گیری رنگ ها و ابزار مناسب در این زمینه توانست این هنر را رونق بخشد. از آثار نفیس صنیع زاده می توان به جعبه قرآن که در موزه آستان قدس نگهداری میشود و تابلو میناکاری ومطلا در موزه جوهرات ملی بانک مرکزی اشاره کرد.

آثار استاد صنیع زاده

آثار استاد صنیع زاده

امروزه استادکاران بسیاری در کارگاه های میناسازی در شهرستان اصفهان به این حرفه اشتغال دارند و جدا از جنبه ی هنری آن، میناکاری تنها راه امرار معاش آنان نیز به شمار می رود. گرچه به دنبال مشکلات اقتصادی مردم، و همینطور تحریم های گذشته هنر مینا کاری کمی مهجور ماند اما می توان با فرهنگ سازی مردم و سازمان ها را به حمایت از این هنر فرهیخته تشویق نمود.

صنایع دستی کلوت تولیدکننده محصولات میناکاری می باشد، جهت بازدید از محصولات میناکاری کلیک نمایید.