دسته: صنایع دستی

مینای خانه بندی شده

مینای خانه بندی چیست؟

مینای خانه بندی

مینای خانه بندی از انواع بسیار زیبای میناکاری است که به آن مینای سیمی نیز اطلاق می شود؛ زیرا در این روش پس از تهیه زیرساخت ( ظرف لعاب کاری شده) مفتول هایی را به شکل دلخواه در می آورند و آن ها را با چسب بر روی سطح می چسبانند. در مینای خانه بندی نیز مانند سایر میناکاری ها با لعاب شیشه ای روی آن را می پوشانند و در کوره قرار می دهند تا سیم ها بر روی سطح زیر جوش بخورد سپس خانه های ایجاد شده را رنگ آمیزی می کنند. این نوع میناکاری را در ظروف سلطنتی روسی بسیار مشاهده می کنیم. در حال حاضر تنها یک آموزشگاه در تهران وجود دارد که این هنر را آموزش می دهد. قابل ذکر است که متاسفانه میناکاری خانه بندی در فهرست صنایع دستی منسوخ قرارگرفته است.

مینا ماده ای زجاجی است که بر اثر ذوب شدن روی سطح اشیای فلزی، جلوه ای شفاف، شبیه به کاشی لعابدار پیدا می کند. مینا کاری بر روی فلز به حدود قرن ششم پیش از میلاد می رسد.

ظروف فلزی مینا بندی شده

ظروف فلزی مینا بندی شده

میناکاری در ایران به سه روش انجام می شود:

  • میناکاری خانه بندی
  • مینای نقاشی
  • مینای برجسته

در رابطه با این موضوع در مقاله میناکاری را بشناسیم توضیحات بیشتری داده شده است.

میناکاری خانه بندی چگونه است؟

در میناکاری هایی که در بازار اصفهان دیده اید بر روی سطح فلز لعاب ریخته می شود و نقاشی بر آن انجام می شود. اما در مینای خانه بندی ابتدا ظرف یا زیور مورد نظر شکل داده می شود. آن را با لعاب مینا می پوشانند و به مدت ۳ دقیقه در کوره قرار می دهند بعد از آن مفتول های نازک شکل داده شده را بر روی کار می چسبانند. دشوار ترین و حرفه ای ترین مرحله در میناکاری خانه بندی مرحله ی پیاده سازی اشکال مفتولی بر ظرف است. سپس ظرف را د رکوره قرار می دهند، این کار باعث می شود تا زمینه کار کمی ذوب شود و مفتول ها در آن فرو روند.

 

روش اجرای مینای خانه بندی

پس از آن که مفتول ها با زمینه کار یکی شدند، در حجره های ایجاد شده رنگ گذاری می شود. این رنگ ها مینایی و پودری می باشند. سپس محصول در کوره قرار می گیرد؛ در این مرحله رنگ ها در خانه های خود ذوب می شوند. پس از این مرحله رنگ مفتول ها به دلیل اکسید های به وجود آمده سیاه شده است که باید آن را در اسید شست تا رنگ اصلی آن بازگردد.

چرا این نوع میناکاری خانه بندی خوانده می شود؟

شاخصه ای که این نوع میناکاری را با سایر میناکاری ها متمایز می کنند استفاده از مفتول های نازک برای پیاده کردن نقوش مورد نظر است. در مینای نقاشی که نمونه های زیادی از آن را در اصفهان دیده ایم نقش مورد نظر به کمک شابلون یا کاربن بر سطح ظرف یا هر شی دیگری زده می شود و سپس به رنگ آمیزی آن با رنگ های مینایی می پردازند. اما در مینای خانه بندی، مینای گلابتونی و یا مینای حجره بندی، رنگ های مینا در خانه های ایجاد شده به وسیله مفتول یا گلابتون ریخته می شوند.

مینای خانه بندی علی رغم قدمت چند هزارساله خود در ایران فقط در دوره صفوی و قاجار توجه ویژه ای به آن شد در حال حاضر در لیست صنایع دستی منسوخ ایرانی به شمار می رود. البته به همت برخی هنرمندان و پژوهشگران حوزه صنایع دستی این هنر به صورت محدود احیا شده است اما به دلیل گران قیمت بودن و تولید پر زحمت آن، هنرمندان تمایل چندانی برای پرداختن به این هنر زیبا و اصیل نیستند.

سبک مینای خانه بندی در جواهرات هندی

سبک مینای خانه بندی در جواهرات هندی

مینای خانه بندی غیر از ایران در روسیه و هندوستان نیز رواج فراوانی داشته است. در حال حاضر در هندوستان جواهرات و زیورآلات زیادی به این سبک تولید می شوند.

چرم دوزی از ابتدا تا حال

چرم دوزی چیست

چرم دوزی و دباغی پوست در ایران سابقه ای بالغ بر هزار سال دارد. در نوشته های تاریخی آمده است که در دوران پیش از حمله مغلول به ایران دباغی و تجارت چرم مرسوم بوده است. چرم دوزی نیز از همان دوران رواج یافت؛ چرم در آن دوران بیشتر برای زین و جل اسب به کار می رفت. در این صنعت قبل از هر چیز نیاز به پوست دباغی شده، الگو و طرح می باشد. پس یکی از فعالیت های مهم قبل از چرم دوزی، دباغی به حساب می آید.

مراحل چرم سازی یا دباغی پوست

در چرم سازی اکثرا از پوست حیوان استفاده می شود . حیواناتی چون گاو، گوسفند، بز، مار ، شتر مرغ و …. . پس از ضبح حیوان پوست آن کاملا از بدن جدا شده که

  • مرحله اول : خیساندن
  • مرحله دوم : آهک دهی
  • مرحله سوم: لش زدایی
  • مرحله چهارم:  موگیری
  • مرحله پنجم: آهک گیری و انزیم زدایی

 

شرح مراحل دباغی

مرحله اول :

مرحله خیساندن است؛ پوست را درآب نمک سود شده به همراه دیگر موارد شیمیایی به مدت ۴۸ ساعت نگهداری می کنند در این مرحله پوست باکتری زدایی و آماده مراحل بعدی می شود.

مرحله دوم :

آهک دهی است که برای افزایش PH پوست انجام می شود تا پروتئین های پوست تحلیل و  آماده شود تا در مراحل بعدی کاملا از بین برود تا فسادپذیری پوست کاهش یابد. در این مرحله کراتین های مو نیز تضعیف و از بین می روند.

مرحله سوم:

لش زدایی: از بین بردن زوائد چسبیده شده به پوست مانند چربی و گوشت. انجام این مرحله هم به عدم فسادپذیری پوست کمک می کند و هم پوست را برای پذیرش مواد شیمیایی مراحل بعدی آماده می کند.

 

دباغی پوست

دباغی پوست

مرحله چهارم:

موگیری: در این مرحله پوستی که پشم و مو دارد را برای مدتی در محلول سولفید سدیم قرار می دهند . بعد از این زمان مو و پشم به راحتی از پوست جدا می شود.

مرحله پنجم:

آهک گیری و انزیم زدایی: در این مرحله به کمک مواد شیمیایی مانند نمکهای آمونیم ، بی‌سولفیت سدیم ، اسید سولفوریک آهک روی پوست حذف می شود . و سپس به کمک نمک آمونیوم پوست لطافت بیشتری پیدا می کند.

رنگ امیزی چرم در مراحل بعدی انجام می گیرد.

 

 

انواع چرم طبیعی سنتی

  • چرم ساغری : تهیه شده از پوست اسب و الاغ
  • تیماج: تهیه شده از پوست بز
  • می شن: چرم تهیه شده از پوست گوسفند
  • پادوش: چرم ضخیمی که از پوست گاو تهیه می شود و بیشتر کفش سازی کاربرد داشته است.
  • چرم گاومیش: به دلیل ضخامت زیاد به عنوان زیره ی کفش کاربرد دارد
  • چرم دوبور: از پوست بز ۲ ساله

 

صنایع دستی چرمی

به هر دست ساخته ای که به وسیله چرم (پوست دباغی شده) به دست آید صنایع دستی چرمی گفته می شود که خود به زیرشاخه های متنوعی تقسیم می شود.

  • سراجی سنتی
  • جلدسازی چرمی
  • سوخت روی چرم
  • معرق چرم
  • نقاشی روی چرم
  • نقش اندازی ضربی روی چرم
  • زین سازی
  • و ….

 

جلدسازی سنتی یا تجلی

هنر تجلید یا جلد سازی در زمان سلطنت شاه طهماسب صفوی در ایران به اوج خود رسید. این هنر به روش های ضربی، سوخت و زرکوب روی جلد چرمی صورت می گیرد. در روش ضربی ابتدا جلد چرمی روی کتاب کشیده می شود سپس با کمک فلزی که از قبل داراری نقوش و نگاره هایی است بر روی جلد فشرده می شود تا نقش آن بر چرم پیاده شود. در روش سوخت بعد از روکشی کتاب با چرم فلز منقوش را داغ کرده و بر روی جلد می فشارند؛ به دلیل حرارت فلز قسمت های منقوش تغییر رنگ داده و طرح بر چرم مشخص می شود. با روش زرکوب نیز بر روی روکش چرمی کلیشه ی از قبل آماده شده و با استفاده از ورقه های طلا طرح بر روی جلد زرکوب می شود.

سراجی سنتی

می توان به طور کلی چرم سازی سنتی را سراجی نامید از مرحله به دست گیری پوست دباغی شده تا تولید لوازمی مانند کیف اسلحه، قطار فشنگ، زین، کمربند و … و به شخصی که به صنعت سراجی مشغول بود سراج می گفتند. سراج به کمک ابزار هایی مانند مشته، سمبه، گزن (برای برش به کار می رود) سمبه انبری و …. چرم دوزی می کند.

 

ابزار چرم دوزی

ابزار چرم دوزی

سوخت روی چرم

یکی از زیباترین جلوه ای هنر ایرانی، هنر سوخت معرق پوست است. این هنر مجموعه ای از چندین هنر ناب ایرانی است و فردی که این هنر را بداند یعنی بر ده رشته از صنعت و هنر تسلط دارد. این رشته ها شامل تهیه پوست، طراحی، الوان سازی، معرق کاری، منبت کاری، تذهیب، تشعیر، خوشنویسی، طلااندازی و صحافی. در روش سوخت بعد از آماده سازی شی چرمی مورد نظر، فلز منقوش را داغ کرده و بر روی آن می فشارند. نقش فلز داغ با تغییر رنگ چرم پیدا می شود.

 

 

معرق چرم

مراحل خلق این هنر  از انتخاب پوست و آماده کردن آن شروع می شود (که بیشتر به دلیل جنس خاص آن از پوست بز استفاده می شود.). بعد از آن طرح مورد نظر روی آن انداخته می شود. در این مرحطه طرح روی کاغذ پوستی کشیده می شود بعد با سوزن زدن روی آن طرح به چرم منتقل می شود.   بعد از آن نوبت به برش می رسد. در این مرحله متن کار با دقت بسیار فراوان برای معرق و مشبک برش می خورد. سپس با کمک قالب های حرارت دیده روی چرم را منبت کاری می کنند تا برجستگی های یک یا دو میلیمتری ایجاد شود و نه بیشتر. سپس کار اصلی یا همان معرق کاری شروع می شود. این مرحله مرحله ی انتقال، انطباق و نصب نقوش روی زمینه کار است. یعنی باید نقوشی را که معرق و منبت کردیم روی زمینه در جای اصلی خودش قرار دهیم. این هنر از هنر های بسیار پرکار  است و در کنار ارزش مادی آن ان از ارزش معنوی بسیاری نیز برخوردار است؛ زیرا هنر مند تمام قوای خود را در هنر به کار می برد تا دست به خلق چنین اثر خارق العاده ای بزند.

 

سوخت معرق و تذهیب روی چرم اثر استاد حسین خطایی

سوخت معرق و تذهیب روی چرم اثر استاد حسین خطایی

  

نقاشی روی چرم

نگارگری ایرانی شهرت جهانی دارد. هنرمندان ایرانی طرح خود را بر هر قسم سطحی می توانند پیاده کنند. یکی از سطوحی که در نگارگری مورد استفاده است چرم است. در هنر نقاشی روی چرم بیشتر از چرم گوسفندی استفاده می شود. در بخشی از کتیبه داریوش در بیستون آمده است: ” وی نوشته فرمان خود را بر روی اشیا دیگر از جمله پوست آهو نقش زده  و به کشور های تابعه فرستاده است.” پوست دباغی شده ی گوسفند قابلیت پذیرش رنگ و مرکب خوبی دارد و از دیرباز به منظور نقاشی و نوشتن استفاده می شده است.

 

نقاشی روی چرم مربوط به قرن 18 میلادی

نقاشی روی چرم مربوط به قرن ۱۸ میلادی

چرم سازی سنتی در ایران در شهرهای زیر رواج زیادی دارد. گو اینکه اولین کارخانه چرمسازی در ایران در شهر همدان راه اندازی شد.

  • همدان
  • کرمانشاه
  • یاسوج
  • تبریز

 

 

صادرات صنایع دستی

نقش گلیم در صادرات صنایع دستی

صادرات صنایع دستی

صادرات صنایع دستی در ایران منبع بالقوه ورود ارز به کشور است اما متاسفانه توجه ویژه ای به این کالاهای ارزشمند نمی شود. صدور کالا برای فروش در هر کشوری یکی از مهم ترین راه های افزایش درآمد آن کشور است و عنصری کلیدی در پیشرفت های فرهنگی و اجتماعی به شمار می رود. صادرات صنایع دستی می تواند به هنرمندان و صنعت گران ایرانی کمک شایانی کند و با  ایجاد کارآفرینی منبع درآمد خوبی برای خانوار های ایرانی باشد.  برای ورود به بازار های خارجی نیز نیاز به ایجاد یک راهبرد مشخص و با ثبات است؛ تا تمام دستگاه های ذیربط در پی اجرای قوانین ثبت شده آن باشند.

صادرات صنایع دستی شروطی دارد و از آن ها می توان به این موارد اشاره کرد:

  1. یادگیری و تسلط بر مهارت های ارتباط برقرارکردن
  2. هدف گرا کارکردن
  3. مبارزه در میدان رقابت
  4. پشتکار

باید بدانیم که در این بازار هیچ چیز ثابت نیست، هیچ کس کامل نیست و هیچ چیز مطلقی وجود ندارد.

 

فروش صنایع دستی به خارج از ایران

واژه صنایع دستی عبارتی است متعلق به دنیای امروز است. زیرا در زمانی که این گونه صنعت ابداع شد برای زندگی روزمره و گاه مربوط به زندگی تجملاتی بود و صنعتی غیر از آن وجود نداشت تا صنعت دستی را از صنعتی دیگر متمایز کند. اما امروزه این گونه آثار از ارزش معنوی در کنار ارزش مادی شان برخوردارند؛ هنر مندان این عرصه نیز می توانند از هنر خود کسب درآمد کنند. اما مگر غیر از این است که هر صنعتی، چه دستی و چه ماشینی، نیازمند توجه و حمایت است. از آنجا که صنایع دستی ایرانی اقلامی هنری و به عبارتی ، شاید نادرست، غیر ضروری به شمار می روند، از حمایت کمتری برخوردار هستند. و سرمایه گذاری های زیادی روی آن ها نمی شود.

در ایران با توجه به تاریخ تمدن موجود، هنر های دستی دارای تنوع زیادی هستند، که مطمئنا می توان از آن ها در بازار های خارجی کسب درآمد کرد.

 

صادرات گلیم

گلیم از آن دست صنایع دستی است که در جذب مخاطب و علاقه مند مرز و حدود نمی شناسد. نقوش گلیم به زبان جان سخن می گویند.  ایران، هند و پاکستان  از بزرگترین صادرکنندگان گلیم به سراسر جهان هستند. اما آیا صدور این کالا در وضعیت خوبی به سر می برد؟

آمار نشان می دهند کشور های آمریکا با ۳۸% ، آلمان با ۱۹% و ترکیه با ۶% واردات گلیم ۳ واردکننده برتر در زمینه گلیم هستند. و این در حالی است که سهم ایران از صادرات ۳۶٫۳% ، هند ۱۸% و پاکستان ۱۶٫۹% می باشد.

 

وارد کنندگان فرش دستباف و گلیم (۲۰۱۰-۲۰۰۳)
ردیفنام کشورسهم از واردات
۱آمریکا۳۸%
۲آلمان۱۹%
۳ایتالیا۶%
۴انگلیس۶%
۵سایر کشورها۲۸%

 

صادرکنندگان فرش دستباف و گلیم (۲۰۱۰-۲۰۰۳)
ردیفنام کشورمیزان صادرات(میلیارد دلار)سهم از صادرات
۱ایران۳٫۲۳۶٫۳%
۲هند۱٫۶۱۸%
۳پاکستان۱٫۵۱۶٫۹%
۴چین۰٫۷۵۸٫۴%
۵ترکیه۰٫۴۸۵٫۵%
۶سایر کشورها۱٫۳۱۴٫۸%

 

تولید گلیم در ایران

شهر های تهران، اصفهان، کرمان ، تبریز و سنندج از شهر های اصلی تولید و بافت گلیم در ایران هستند. تنوع نقوش و بافت در ایران با توجه به مطالب دیگری که در سایت مشاهده می کنید، بسیار زیاد است. اما ایران در زمینه تولید و صادرات گلیم رقبایی در سطح بین الملل دارد که مهم ترین آن ها ترکیه، افغانستان، چین و آذربایجان هستند. اما با توجه به کیفیت بالای جنس و طرح گلیم ایرانی چه دلیلی این کشور ها را رقیب ما در صادرات می کند؟

وجه تمایز کشور های رقیب چیست؟

از دلایلی که می توان نام برد:

  • نیروی کار  ارزان
  •  داشتن کارگاه های متمرکز
  •  نظارت مسئولین مربوطه به درست و اصولی انجام شدن امر تولید می باشد.
بافت گلیم در ایران

بافت گلیم در ایران

در ایران  متاسفانه آن چنان که باید از بافندگان سنتی حمایت نمی شود تا از پستوی کارگاه های خانگی خود خارج شوند و در کارگاه های اختصاصی مشغول فعالیت شوند؛ البته نباید نادیده گرفت که در این میان کارآفرینانی هستند که با ایجاد کارگاه و تسهیلاتی برای بافندگان محیط های تخصصی برای تولید گلیم  و فرش دستباف ایجاد کرده اند.

کشور های وارد کننده گلیم کدامند؟

همانگونه که در جدول بالا مشاهده کردید کشور های آمریکا، آلمان و ایتالیا سه کشور اول از نظر حجم واردات گلیم هستند. از آنجایی که ایران در میان صادرکنندگان گلیم رتبه اول را دارد پس باید بیشترین خرید و فروش بین ایران و آمریکا صورت بگیرد. اما متاسفانه به دلیل تحریم های موجود گلیم های ایرانی مخصوصا گلیم های با کیفیت و زیبای سیرجان، از طریق ترکیه و با نام این کشور به امریکا وارد می شود.

نقاط ضعف و قوت گلیم های ایرانی

در حالی که گلیم های ایرانی از طرح های اصیل و بسیار زیبا و بی بدیل برخوردار هستند اما امروز نیاز است که بافندگان  وطراحان خود را با تقاضای بازار وفق دهند. در این راستا کارشناسان بازار باید نیاز و سلیقه مشتری را در بازار بسنجند و بر اساس آن ها دست به طرح و تولید بزنند.

گلیم ایران نیاز به حمایت دارد

این صنعت سنتی باید از حمایت دولت ایران برخوردار باشد تا بافندگان و یا کارگاه دران گلیم با خیال آسوده به فکر تولید باشند. این حمایت ها هم می تواند مالی باشد و فراهم کردن تسهیلات باشد و هم می تواند از طریق شناساندن این صنعت در سطح ملی و بین المللی باشد تا بازاری ایجاد شود برای رونق بخشیدن به آن.

 

تقاضای بازار

در این میان این نکته را نیز باید در نظر بگیریم که حدود ۷۰% از گلیم های بافته شده به طریق سنتی با ضعف های ملموس کارگاهی بافته می شوند این امر قاعداتا  بر کیفیت نهایی محصول تاثیر می گذارد. این ضعف ها شامل مواد و مصالح نامرغوب، طرح های نامنظم و …  می شوند. یکی دیگر از این ضعف ها که مبتنی بر نادیده گرفتن تقاضای بازار های خارجی استف می باشد و آن ابعاد گلیم ها در ایران است.

گلیم های ایرانی عمدتا به ابعاد

سجاده ای (حدودا ۶۰*۹۰)

ذرع و چارک (حدودا ۱۲۰*۸۰)

بافته می شوند؛ این در حالی است که در آن بازار ها عمدتا گلیم هایی با ابعاد بزرگ مانند ۱۲، ۱۸ و یا ۲۴ متری مد نظر است.

 

گلیم ایرانی دارای ظرفیت های بسیاری است که باید مورد توجه قرار بگیرد که شامل شروطی در این راه می باشد:

  • سرمایه گذاری
  • بازاریابی اصولی
  • رفع تحریم ها
  • حمایت دولت از بافندگان و کارآفرینان
استفاده از صنایع دستی در دکورهای امروزی

دکوراسیون و نقش صنایع دستی

دکوراسیون چیست؟

دکوراسیون و نحوه چیدمان محل زندگی از دیرباز دغدغه خانم ها و بعضا آقایان بوده و هست.  هماهنگ سازی طراحی شده برای به جلوه درآوردن رنگ‌ها، اثاثیه و سایر اشیاء در یک اتاق یا ساختمان به صورت هنرمندانه این تعریفی است کلی و اجمالی بر مفهوم دکوراسیون. در اکثر موارد افراد خود چیدمان یا منزل را به عهده می گیرند و به ندرت آن را به کارشناسان این حوزه می سپارند. اما بهتر از برای اینکه مسئولیت دکور کردن مزل خودمان را بر عهده بگیریم با اصول آن اشنا شویم.

به چه نکاتی در دکوراسیون باید توجه کرد

  1. یگانگی

تمام عناصری که در دکور بکار می برید باید با هم هماهنگی و اتحاد داشته باشند. برای دستیابی به این اتحاد می توانید نکات زیر را رعایت کنید:

  • استفاده از المان هایی که از نظر بافت، رنگ و طرح مشابه هستند
  • مجاورت المان های مشابه
  • تکرار المان ها
  1. موازنه (تعادل)

توزیع منظم المان هایی که از لحاظ وزن بصری برابر هستند این توازن تنها در صورتی برقرار می شود که المان های با وزن بصری مشابه در تقارن یا عدم تقارن و یا به صورت شعاعی چیده شوند.

  1. ریتم

ایجاد ریتم در المان ها با به کار گیری مفاهیمی چون تکرار ( تکرار برخی آیتم ها مانند رنگ، طرح ، بافت و ابزارهای چیدمان) تناوب ( یا یکی درمیانی استفاده از المان های زیرنت بخشی به فضا به صورت ABAB  و یا ABCABC)   و تصاعد ( استفاده از المان ها به صورت صعودی، نزولی یا بر طبق طیف رنگی و سایزی شان)

  1. تاکید

از نظر حرفه ای استفاده از یک اثر هنری و یا مبلمانی خاص در نقطه کانونی فضای سالن پذیرایی یا هال .

  1. تضاد

استفاده از رنگ های متضاد در مبلمان و رنگ دیوار ها و اشیا و یا استفاده از اشکال هندسی گوناگون مانند قاب آینه ی گرد و یک تابلوی عکس مستطیلی در کنار هم.

 

  1. جزییات

جزییات مانند گیلاس های روی بستنی هستند؛ شاید اضافی به نظر بیایند اما به ظاهر آن جلوه ای زیبا و جذاب می بخشند.

 

استفاده از صنایع دستی در دکوراسیون

حال که کمی با اصول اولیه چیدمان آشنا شدیم بهتر است به بحث اصلی خود بازگردیم.

تقریبا همه ما ایرانی ها نسبت به فرهنگ و میراث چند هزارساله ی خود عرق خاصی داریم و سعی می کنیم در حد توانمان از آن ها در محیط زندگی خود استفاده کنیم. چه اینکه به جرات می توان گفت بیشتر این آثار از زیبایی بصری زیادی بهره می برند . اما گاهی در استفاده از آن ها در چید مان های مدرن منازل خود دچار مشکل می شویم .

اگر به اصول دکوراسیون توجه کنید می بینید که می توان از تضاد های بین بافت سنتی و مدرن در زیباسازی محیط زندگی و کار خود بهره برد و صنایع دستی را به صورت کاملا کاربردی در زیباسازی محیط استفاده کرد.

  • استفاده از ظروف میناکاری که رنگ آنها با فضای هال شما همخوانی دارند
  •  استفاده از جعبه های چوبی و نگارگری های ایرانی بر میز پذیرایی
  •  استفاده از رومیزی های سنتی ایرانی مانند پته، ترمه ابریشم، رشتی دوزی، سوزنی دوزی بلوچی و …
  • استفاده از قالی، گلیم و گبه های دستباف به عنوان زیرانداز
  •  یا قاب های که تلفیقی از صنایع دستی ایرانی و و فضای های مینیمال و مدرن امروزی هستند.

 

در ادامه چند تصویر استفاده از صنایع دستی در دکوراسیون را می بینیم.

استفاد از گلیم در فضایی امروزی

استفاد از گلیم در فضایی امروزی

 

استفاده از پته رومیزی

استفاده از پته رومیزی

 

بهره گیری از رنگ ها در ظروف میناکاری

بهره گیری از رنگ ها در ظروف میناکاری

هنر رودوزی سنتی چیست؟

رودوزی سنتی چیست؟

رودوزی سنتی هنر آراستن پارچه های ساده با نخ های ابریشمی و پشمی رنگی است. تمایل انسان به زیبایی و آراستن خود، او را واداشت تا پارچه های ساده ای که برای لباس استفاده می کرد را بیاراید تا روح زیباگرای او ارضا شود. هنر رودوزی از دیرباز در تمام نقاط جهان انجام می شده و می شود. اما رودوزی سنتی تماما با دست انجام می گیرد و در کشور ما دارای تنوع بسیاری است. فقط کافی است تا به زنان و دختران هنرمند مقداری پارچه ی بی روح، نخ و سوزن دهند تا روح زندگی را بر پیکره ی پارچه بدمند.

بخارادوزی

بخارادوزی

تاریخچه هنر رودوزی در ایران

چنان چه مشخص است رودوزی ها و در کل زیباسازی و تجملی کردن لباس ها مربوط به جوامع شهرنشین بوده است. از آن جا که تمدن در ایران قدمتی چند هزار ساله دارد پس قدمت این هنر ها نیز بسیار زیاد می باشد. با توجه به کتیبه های پیدا شده زنان ایلامی لباس هایی با رودوزی های گل و برگ می پوشیده اند؛ این کشفیات نشان دهنده استفاده از لباس های رودوزی سنتی در ایران دوران پیش از میلاد مسیح هستند.

لوازم مورد نیاز در رودوزی سنتی 

  • پارچه

پارچه های در رودوزی اکثرا ساده و بدون نقش هستند تا بستری مناسب برای دوخت طرح بر آن باشند. جنس آن ها اغلب از پنبه و پشم است.

  • نخ

تمام نقش و نگار های که در هنر رودوزی بر پارچه های خام زده می شوند همگی به وسیله نخ می باشد که می توانند از جنس پشم، پنبه و ابریشم باشند. نخ دمسه ( که در الوان گوناگون در بازار موجود است) نخ ملیله ( مفتول های فنری بسیار نازک فلزی از جنس طلا و نقره)

  • سوزن یا قلاب

در رودوزی پارچه های ضخیم از سوزن بیتوین (between) و برای رودوزی منجوق و پولک از سوزن منجوق دوزی که ظریف تر هست استفاده می شود. برای دوخت برخی رودوزی ها مثل قلاب دوزی یا رشتی دوزی از قلاب استفاده می شود.

 

انواع رودوزی

دست دوز های سنتی در ایران انوع گوناگونی دارند که بر اساس تکنیک دوخت و جنس نخ و پارچه به سه گروه تقسیم می شوند:

  • دوخت روی پارچه
    • پته دوزی
    • رشتی دوزی
    • بخارادوزی
    • ملیله دوزی و سرمه دوزی
    • گلابتون دوزی
  • پته دوزی

پته پارچه ای است پشمی که اصطلاحا شال یا عریض خوانده می شود. که به کمک سوزن و با استفاده از نخ های پشمی، کرک یا ابریشم رنگین روی آن نقوشی زیبا دوخته می شود. پته از صنایع دستی اصیل کرمان است.

 

پته دوزی

پته دوزی

 

  • رشتی دوزی

قلاب دوزی یا رشتی دوزی هنر دوخت نخ های ابریشمی رنگی بر پارچه ی ماهوت (که نوعی پارچه ی پشمی است). این نوع رودوزی بیشتر در استان گیلان و شهر رشت دوخته می شود از این رو به این نام معروف شده است.

رشتی دوزی

رشتی دوزی

 

  • بخارادوزی

همانطور که از نامش پیداست بخارادوزی مروبط به شهر بخارا می باشد و از انجایی که این شهر در دیرباز جزیی از خاک ایران بوده استت این رودوزی نیز از رودوزی های ایرانی به شمار می رود. شهر بخارا محل کشت پنبه و کتان بود؛ به همین دلیل بخارادوزی بر روی پارچه های کتان و پنبه ای و با نخ های الوان از همین جنس دوخته می شوند. در بخارادوزی از طرح های گل اناری و شاه عباسی زیاد استفاده می شود.

  • ملیله دوزی و سرمه دوزی

ملیله دوزی یا همان سرمه دوزی از هنر های تزئین لباس با قدمتی چند هزار ساله در ایران است. در این روش تزئینی لباس هایی با پارچه های گران قیمت از جمله ترمه که بافتی مستحکم دارند با رشته های باریک طلا یا نقره (ملیله) مزین می شوند. در سرمه دوزی رشته های فلزی طلا یا نقره که توخالی و منعطف (امروزه به شکل فنر) هستند استفاده می شوند که از زمان ساسانیان و هخامنشان رواج یافت در دوره صفویه به اوج خود رسید.

ملیله دوزی

ملیله دوزی

 

  •  گلابتون دوزی

در این هنر دوخت طرح های زیباو پر نقش روی پارچه با نوارهای طلایی گلابتون برای زیبایی و تزیین لباس های زنانه استفاده میشود.که بیشتر روی رو سری و شلوارهای محلی بکار می رود و طرح اصلی گلابتون دوزی از لباس های زنان هند و بنگال استفاده شده است .ابزار مورد استفاده گلابتون دوزی:قلاب,کپیه,مواد و چهارپایه یا همان (هاون چوبی )است. گلابتون دوزی از صنایع دستی قشم است.

گلابتون دوزی

گلابتون دوزی

 

  • دوخت داخل پارچه
    • سُکمه دوزی یا چشمه دوزی
    • ژوردوزی

 

  • سُکمه دوزی یا چشمه دوزی

از رودوزی های کهن ایران است که در آن از پارچه های کتانی یا چلواری که تار و پود مستحکمی نداشته باشد استفاده می شود. در این نوع رودوزی قسمت هایی از پارچه انتخاب می شود و تار و پودش را از هم باز یا به اصطلاح نخ کشی می کنند. و با نخ میان آن ها را بخیه می کنند تا از هم باز نشوند.

سکمه یا چشمه دوزی

سکمه یا چشمه دوزی

  • ژوردوزی

اگر میان این چشمه ها (حفره های ایجاد شده) را با نخی دیگر بدوزند به آن هنر ژوردوزی اطلاق می شود.

ژوردوزی

ژوردوزی

 

الحاق مواد دیگر به پارچه

  • آجیده دوزی

آجیده در فارسی به معنای بخیه زدن، سوزن زدن، خلائیدن سوزن یا درفش یا نشتر در چیزی است (فرهنگ عمید ص ۴۴). در هنر آجیده دوزی از پنبه استفاده می شود. به این صورت که لایه ای از پنبه بین دو پارچه قرار می گیرد و سپس روی آن دوخت زده می شود. در نتیجه نقوشی برجسته بر سطح کار نمایان می شود. در حال حاضر در خیاطی های صنعتی نیز از این روش برای تولید پوشاک گرم استفاده می گردد. البته به جای پنبه از پشم شیشه بهره می برند.

 

آجیده یا پنبه دوزی

آجیده یا پنبه دوزی

 

آجیده یا پنبه دوزی

آجیده یا پنبه دوزی

 

 

 

  • پولک و منجوق دوزی

دوخت و الحاق پولک و منجوق به پارچه را پولک دوزی یا منجوق دوزی گویند. در گذشته جنس پولک و منجوق بیشتراز فلزهای گرانبهایی چون طلا و نقره بود .

 

پولک دوزی

پولک دوزی

 

  • شرابه دوزی

شرابه دوزی هنر تزیین لبه های پارچه به کمک نوار ها و نخ های الوان است. رشته و منگوله های آویزان شده از کنار شال و پرده را شرابه گویند.

 

 

آشنایی با هنر قالیبافی

قالیبافی هنری ایرانی

قالیبافی چیست؟

قالیبافی هنر بافت فرش پرزدار بر روی دار عمودی یا در مواردی افقی به وسیله پشم و ابریشم است. مطمئنا بار ها نام قالی را شنیده اید اما شاید فکر کنید این گستردنی با فرش فرق دارد. پس قبل از اینکه با قالیبافی آشنا شویم بهتر است “فرش” را بشناسیم. هر چیز گستردنی ای را فرش گویند از قبیل جاجیم، گلیم، زیلو، قالی و قالیچه. اما گستردنی ای که در حال حاضر به آن فرش می گوییم همان قالی است. اما مشخصه ای که این دستبافته را نسبت به بقیه گستردنی ها متمایز می­کند گره دار بودن و پرز های بلند آن است.

کلمه قالی را از چند جهت مورد بررسی قرار داده اند. این کلمه از ریشه عبارت ترکی “قالین” است که با توجه منطقه جغرافیایی معانی گوناگونی دارد:

  • مهریه، کابین، جهزیه ای که داماد به عروس خود هدیه (آرماغان) می داد.
  • ضخیم، مقاوم و پایدار

تاریخچه قالی بافی

قدیمی ترین زیراندازی که توسط باستان شناسان کشف شده “قالی پازیریک” نام دارد که حدود هفتاد سال پیش در دره پازیریک واقع در سیبری یافت شده است و عمر آن را حدود ۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح تخمین زده اند که در حال حاضر در موزه آرمیتاژ سن پترزبورگ نگهداری می شود. بنا بر نوشته های روزنکو (دانشمند روسی) این قالی مربوط به آشوریان است و با توجه به نقوش آن این قالی را ایرانی می دانند.

بافت قالی

قالی مجموعه ای از تار و پود و پرز است. تار نخ هایی است که بر طول دار بسته می شود و می توانند از جنس ابریشم، پشم یا پنبه باشند. پود ها به موازات یکدیگر به صورت افقی بر دار بسته می شوند که در قالی های ممتاز از جنس ابریشم، در دستبافت های خوب و متوسط از جنس پشم و در قالی های معمولی از پنبه هستند. اما آنچه به این دستبافته ی زیبا هویت قالی را می بخشد پُرز است. و تمام نقوش و رنگ ها بر فرش این بخش بر عهده دارد. جنس آن در قالی های دستبافت از ابریشم و یا پشم است.

هنرمند قالیباف به کمک ابزارهای قالی بافی همانند

  • شانه یا دفتین
  • قلاب
  • قیچی

و البته نقشه طرح خود را بر تار و پود پیاده می کند.

 

قالیبافی و لوازم مورد نیاز

نقوش قالی بافی

حتما شما هم مانند هر ایرانی دیگر سری به بازار فرش یا فروشگاه های فروش فرش زده اید؛ و کمابیش با تنوع طرح ها و نقوش فرش های ایرانی آشنایی دارید. اما بهتر است با نگاهی دقیق تر به این طرح های ایرانی نگاه کنیم تا به عنوان فردی که در مهد فرش جهان زندگی می کند شناخت بهتری نسبت به هنر قالیبافی داشته باشیم.

 

  • قالی با نقش شاه عباسی

شاه عباس از شاهان صفوی بود که از طرح های مورد علاقه او طرح گل زنبق بود که بنا بر علاقه این شخص بهاین گل نام گل را شاه عباسی نهادند . قالی های شاه عباسی در گوشه و کنار خود گل دارند . از زیباترین و اصیل ترین طرح های ایرانی به حساب می آیند. قالی شاه عباسی طرح های فرعی ای ازجمله شیخ صفی، درخت، حیوان، شاه عباسی مزین و لچک ترنج اشاره کرد.

قالی طرح شاه عباسی

قالی طرح شاه عباسی

  • قالی با نقش ماهی درهم

این طرح نیز مانند طرح شاه عباسی از معروف ترین، فاخر ترین و ریز نقش ترین طرح های قالی ایرانی هستند. پیشینه و خواستگاه ان را مربوط به شرق ایران کهن و هرات است از این رو این طرح “هراتی” نیز خوانده می شود.

در قالی های طرح ماهی درهم حوضی لوزی شکل و یا مستطیل در وسط قرار دارد که طرح های ماهی و ریز نقش هایی در متن اصلی آن تکرار می شوند. انواع طرح های ماهی درهم:

  • ماهی درهم خراسان
  • ماهی درهم تبریز
  • ماهی درهم کرمان
قالی طرح ماهی در هم

قالی طرح ماهی در هم

ماهی در هم در خراسان، تبریز  و کرمان تفاوت هایی در اندازه نقوش  و رنگ ها دارند. در قالی های ماهی درهم خراسان طرح های ماهی های کوچک به تکرار در گروه های دو یا چهارتایی در گوشه و کنار قالی دیده می شوند.

قالی ماهی درهم خراسان

قالی ماهی درهم خراسان

در ماهی درهم تبریز نقوش کمی درشت تر و ماهی ها به صورت چرخان در جای جای قالی دیده می شوند.

قالی ماهی درهم تبریز

قالی ماهی درهم تبریز

 

ماهی درهم کرمان کمی سبک تر و نقوش آزادانه تر در متن قالی نقش بسته اند. ماهی ها بزرگ تر،کشیده تر و شبیه برگ به صورت دوار می باشند.(کرمان در هنر گلیم بافی هم در جهان شهرت خاصی دارد)

 

قالی ماهی درهم کرمان

قالی ماهی درهم کرمان

  • قالی طرح اسلیمی

طرح اسلیمی یکی از اصیل ترین هنر های ایرانی پس از اسلام است. اسلیمی خطوط پیچیده و منحنی است که مانند درخت تاک می پیچند و رشد می کنند و ابتدا و انتهای آن مشخص نیست. اسیمی از هفت طرح اصلی در نگارکری سنتی ایرانی است. اسلیمی در بسیاری هنر های دستی ایرانی مانند میناکاری، قلمزنی ترمه دوزی، تذهیب کاری و قالی بافی استفاده  می شود.

قالی طرح اسلیمی

قالی طرح اسلیمی

با برخی دیگر از طرح قالی های ایرانی در تصاویر زیر آشنا می شویم:

قالی طرح درختی

قالی طرح درختی

 

قالی طرح محرابی - گلدانی

قالی طرح محرابی – گلدانی

 

قالی طرح شکارگاه

قالی طرح شکارگاه

 

 

قالی با طرح گل فرنگ

قالی با طرح گل فرنگ

برندینگ در حوزه صنایع دستی ایران

برندینگ در حوزه صنایع دستی

لزوم توجه به برندینگ در حوزه صنایع دستی

برندینگ در حوزه صنایع دستی را از جوانب بسیاری میتوان بررسی کرد که ما در این نوشته درباره برندیگ و دلایل آن و اینکه در صنایع دستی کشور چرا اصلا هیچ اثری از برندینگ و خدمات مرتبط با آن به چشم نمی خورد. انجمن بازاریابی آمریکا ، برند را اینچنین تعریف کرده است: “یک نام، اصطلاح، علامت، نشان یا طرح یا ترکیبی از اینهاست که برای شناسایی کالاها یا خدمات فروشنده یا گروهی از فروشندگان و متمایز کردن این کالاعا یا خدمات از رقبا ایجاد می شود.”

همانطور که از این تعریف می توان برداشت کرد، در حقیقت برند، وجه تمایز اصلی محصولات و خدمات فروشندگان مختلف است. در عین حال برند می تواند نماد و نشان موارد پیچیده تری هم باشد. مانند: فرهنگ استفاده از محصول، ماهیت و هویت محصول، شخصیت افراد استفاده کننده، شخصیت تولیدکنندگان یا عرضه کنندگان و…

 

برندینگ دانشی است که با برتری دادن به یک برند باعث افزایش اعتبار و شهرت آن در بازار شده و مستقیما منجر به بهبود احساس مخاطبان نسبت به آن و افزایش فروش می شود. از این رو، برندینگ فرآیند ایجاد، حفظ و ارتقاء جایگاه واقعی ، ذهنی و عاطفی یک برند در بازار است.

 

برندینگ چیست

برندینگ چیست

دلایل عدم برندینگ در صنایع دستی

متاسفانه در حوزه صنایع دستی، به دلایل زیر توجه چندانی به برندینگ نشده است:

  • عدم وجود مهارت های مورد نیاز در حوزه مدیریت خصوصا بازاریابی
  • عدم شناخت صاحبان کسب و کار و هنرمندان نسبت به اهمیت موضوع
  • عدم وجود استانداردهای کیفی ملی در زمینه صنایع دستی که منجر به ایجاد الزام در میان ارائه دهندگان محصولات صنایع دستی شود

بنابراین کمتر بنگاه اقتصادی فعال در بخش صنایع دستی را می توان یافت که استانداردهای حقیقی یک برند را در خود داشته باشد. در واقع می توان گفت هنوز برندی که امکان تاثیرگذاری ذهن و قلب مخاطبان را داشته باشد، شکل نگرفته است.

 

نتایج ضعف برندینگ در حوزه صنایع دستی

این واقعیت ناخوشایند نتایج زیر را به دنبال خواهد داشت:

  • پائین ماندن سطح کیفی محصولات و خدمات
  • عدم امکان جذب مشتریان اقلام تبلیغاتی و هدایا
  • عدم امکان حضور در بازارهای صادراتی
  • عدم ایجاد ارزش افزوده واقعی برای محصولات

 

برای رونق صنایع دستی کشور باید چه کرد؟

به نوعی می توان گفت کلید توسعه صنایع دستی در ایران حرکت به سمت بازاریابی حرفه ای و به خصوص اجرای برنامه ای برندینگ توسط سازمان های مستعد در این صنعت است. باید توجه داشت برندینگ صِرف انتخاب یک نام تجاری مناسب ، طراحی یک هویت بصری استاندارد و تبلیغات نیست. چراکه اگر خدمات و محصولات شما با آنچه ارائه می دهید (معرفی می کنید) هماهنگ نباشد، نتایج فاجعه باری به دنبال خواهد داشت که مهمترین آن از دست داشتن مشتریان در بازار است. از این رو باید تفکر “مشک آن است که ببوید نه آنکه عطار بگوید” را به “مشک آن است که ببوید هم آنکه عطار بگوید” تبدیل نمود.

 

مهمترین گام ها در اجرای برنامه برندینگ

  • کسب مهارت های لازم در حوزه های مدیریت عمومی، استراتژیک و بازاریابی
  • تبیین شفاف مولفه های استراتژیک برند (ماموریت، چشم انداز، ارزش های محوری، شخصیت و…)
  • نهادینه کردن درک درست از برند در سازمان
  • طراحی یک برند برندینگ (اهداف، برنامه اجرایی، زمانبندی، بودجه، مسئولیت ها و…)
  • اجرای برنامه
  • بازخورد و بازبینی

در مورد هریک از بندهای بالا، می توان مطالب بسیاری را نگارش کرد، که در مقاله های بعدی ، در مورد آنها سخن خواهیم گفت.

لازم به ذکر است، مطالب بالا، رافع مسئولیت های بخش های دولتی و حاکمیتی در صنایع دستی نیست. اما همواره کسب و کارها پیش از آنکه بتوانند بر عوامل محیطی (خارجی) تاثیر گذار باشند، بر عوامل درونی که تحت کنترل خودشان است، اثر می گذارند. از این رو باید فعالان عرصه صنایع دستی بادرک دقیق فضای کسب و کار و تعیین استراتژی های دقیق، روند ایجاد برندهای شاخص و فراگیر در بازار را دنبال نمایند. چنانچه در آینده برندهای قدرتمندی در صنایع دستی داشته باشیم، می توان امید داشت که این صنعت بتواند جایگاه مطلوبی را بدست آورد و در نهایت حداکثر ارزش افزوده و منافع را برای کلیه ذینفعان در این هنر-صنعت ایجاد نماید.

 

منابع:

  • ویکی پدیا
  • اصول برندسازی، امیر اخلاصی
آشنایی با هنر شعربافی یزد

شَعربافی

شَعربافی را چقدر میشناسیم

شَعربافی یکی از قدیمی ترین، اصیل ترین و  زیباترین صنایع دستی های یزد به حساب می آید، که زیر مجموعه نساجی سنتی است. صنعت نساجی در استان یزد پیشینه ای بسیار طولانی به حدود ۲ تا ۳ هزار سال پیش دارد. شَعربافی  از جمله صنایع دستی ای است که تقریبا به باد فراموشی سپرده شده است و نیاز به حمایت دارد.

به بافت هر نوع پارچه ای که به کمک دستگاه شعر بافی یا به اصطلاح دستگاه بافندگی “چهاروردی” بافته شده باشد، شَعربافی می گویند و بافنده را شَعرباف می خوانند.

 

کارگاه شَعربافی- علی اکبر قاصدی هنرمند شعرباف

کارگاه شَعربافی- علی اکبر قاصدی هنرمند شعرباف

پیرامون واژه شَعربافی

واژه شَعر در زبان عربی به معنای موی انسان یا حیوان است. در برخی منابع حتی به بافنده این گونه پارچه ها “موباف” یا “موتاب” گفته شده است. در اصطلاح بافندگی، شَعر نوعی پارچه‌ است که با مو یا ابریشم و با «دستگاه بافندگی چهاروردی» بافته می‌شود. اما نکته قابل توجه در این باره این است که اصولا در شهر های یزد و کاشان که این صنعت دستی رونق داشته است معمولا از ابریشم، مخمل و زر برای بافت پارچه استفاده می شده و در سال های اخیر از نخ و ابریشم مصنوعی استفاده می شود. پس نمی توان با قاطعیت گفت که شعربافی یعنی بافت پارچه از شَعر یا همان مو و پشم.

 

با توجه به گویش افراد محلی که این صنعت دستی را | شَر بافی| می گویند و با توجه به برخی منابع واژه ی اصلی این هنر باید شر بافی باشد. حال باید ببینیم شر به چه معناست. در گذشته شال یا دستاری ابریشمین که بر دوش می انداختند را “شار” یا “شاره” می نامیدند. و به احتمال زیاد “شر” همان تغییر یافته ی “شار” باشد. و شکل معرب آن “شَعر” شده است.

 

انواع شَعربافی

به طور خلاصه می توان گفت که به بافت پارچه ابریشم که از آن به عنوان شال و کمربند در گذشته استفاده می شده شعربافی می گویند. این هنر-صنعت بنا به نوع بافت انواع گونانی دارد از قبیل :

  • ترمه بافی
  • پارچه زری
  • مخمل بافی
  • دارایی بافی یا ایکات
  • احرامی بافی
  • شمد بافی
  • دستمال یزدی
  • و …

این موارد همگی شعربافی هستند که در نوع بافت با هم متفاوت می باشند.

 

انواع شَعربافی

انواع شَعربافی

  • دارایی بافی

اگر در یکی دو سال اخیر به یزد سفر کرده باشید قطعا فروشگاه هایی را دیده اید که لباس هایی ابریشمی یا نخی که پر از رنگ هستند به فروش می روند که تقریبا در مقایسه با پوشاک معمول قیمت بالاتری دارند و با نام دارایی بافی شناخته می شوند. این هنر صنعت زیرشاخه شَعر بافی است که به صورت سنتی با دستگاه بافندگی چهاروردی بافته می شوند.

 

دارایی بافی یا ایکات

دارایی بافی یا ایکات

دارایی بافی یا ایکات هنری ۸۰۰ ساله است که در بعضی نقاط جهان مانند اندونزی دیده شده است؛ اما در ایران تنها در شهر یزد کارگاه های آن به تعدادی محدود هنوز در حال فعالیت هستند.  ایکات به نوعی رنگرزی و سبک خاصی در بافت گفته می شود. این واژه مالایی است و به معنای گره زدن و رنگ کردن می باشد. ایکات در ایران دارایی خوانده می شود و روشی است برای رنگرزی.

از آنجا که دارایی در گذشته فقط با ابریشم بافته می شد و بافت آن زمان بر و پر زحمت است از اقلام گرانقیمت به شمار می رفت و از آنجا که حتما در جهاز عروس ها جایگاه ویژه ای داشت به آن داراییِ عروس می گفتند و آن شد این هنر با نام دارایی بافی شناخته شد.

 

  • احرامی بافی

احرامی یا حرمی پارچه ای دستبافت از تار و پودی پنبه ای و گاهی نیز از پود پشمی و تار پنبه ای بافته می شود. پارچه احرامی معمولا از نقوش و رنگ های کمتری نسبت به دارایی بهره می برد و از کاربرد های می توان به عنوان رومیزی، سجاده، زیرانداز و … اشاره کرد.

احرامی ها معمولا در رنگ های سفید و مشکی و سبز بافته می شوند. احرامی بافی از هنر-صنعت های یزد و شوشتر به شمار می رود.

احرامی بافی

  • ترمه

پارچه ترمه از منسوجات لطیفی است که از تار و پود تشکیل شده است اما پود در پشت پارچه به صورت آزاد است و در بافت نمی‌روند به همین دلیل همیشه پشت پارچه ترمه آسترکشی می‌شود تا آسیب نبیند. به عقیده برخی خاستگاه ترمه ایران و برخی دیگر آن را از صنایع دستی اصیل کشمیر( پاکستان) می دانند و از آن جا که در هر دو منطقه طرح ترمه ی بافته شده مشابه (استفاده از بته جقه) هستند، سخت بتوان گفت که کدام منطقه خاستگاه اصلی این هنر است؛ اما در ایران همواره شهر های یزد و کرمان از مراکز اصلی تولید این بافت هنری ارزشمند بوده اند.

ترمه بافی

ترمه بافی

 

 

صنایع دستی ایران

آشنایی با صنایع دستی ایران

کشور ایران با توجه به تمدن و فرهنگ چند هزارساله اش دارای صنایع دستی زیادی در جای جای خود است. صنایع دستی ایران از مواد اولیه متنوعی استفاده می کند که با توجه به منابع مس، نقره، چوب، فیروزه، ابریشم و  پشم گوسفند بیشترین کاربرد را در صنایع دستی ایران دارند.  این صنایع دستی در تمام نقاط جغرافیایی ایران با توجه به نوع معیشت و تمدن هایی که به خود دیده است وجود دارند.

 

تعریف جهانی صنایع دستی

بر طبق تعریف سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) “صنایع دستی به محصولاتی اطلاق می شود که توسط هنرمند صنعتگر کاملا با دست و یا با کمک ابزار ساده یا مکانیکی تولید می شوند تا زمانی که سهم دستان هنرمند از ابزار کمکی کمتر نباشد.” صنایع دستی می توانند سودآور، مظهر زیبایی، هنری، خلاقانه، فرهنگی، تزئینی، کاربردی، سنتی و از نظر اجتماعی نمادین و دارای اهمیت باشند.

 

ایران زادگاه صنایع دستی

در جوامعی که تمدنی چند هزار ساله دارند معمولا هنر ها و صنایع دستی رواج ویژه ای داشته اند. زیرا تمدن و زندگی شهری افراد جامعه را وادار به ابداع ابزار و صنایع می کرد. تمدن ها معمولا تحت لوای امپراطوری ها و سلطنت های بزرگی پیشرفت می کردند. از آنجا که کشور ایران تمدنی ۵۰۰۰ هزار ساله دارد و دارای سنت و فرهنگی غنی است. بدیهی است در آن شاهد تنوع بسیاری از هنر ها و صنایع دستی باشیم. در ایران تقریبا در تمام نواحی و مناطق اقلیمی و جغرافیایی شاهد هنری ماندگار به عنوان صنایع دستی هستیم.

  • سفال گری
  • نمدمالی
  • گلیم بافی
  • کپوبافی
  • حصیربافی
  • سنگ تراشی
  • فیروزه تراشی
  • بلوچی دوزی
  • معرق
  • گیوه بافی
  • و….

در ادامه سعی می کنیم بیشتر با تنوع صنایع دستی ایران آشنا شویم.

 

صنایع دستی اصفهان

اصفهان به عنوان “شهر جهانی صنایع دستی” نه تنها جایگاه نخست در زمینه صنایع دستی در ایران را دارد بلکه شورای جهای صنایع دستی نام این شهر را با توجه به این که دارای یک سوم از کل صنایع دستی ثبت شده جهان است ، به عنوان شهر جهانی صنایع دستی به ثبت رسانیده است.  از صنایع دستی اصفهان می توان به میناکاری، خاتم کاری، قلمزنی، فیروزه کوبی،  قلمکار،  کاشی کاری   اشاره کرد.

 

میناکاری صنایع دستی اصفهان

میناکاری صنایع دستی اصفهان

صنایع دستی یزد

یزد یکی از استان های مرکزی ایران است که به تنهایی ۵/۴ درصد از کل اراضی ایران را در بر می گیرد. شهر یزد، مرکز این استان اولین شهر ایران است که در یونسکو به ثبت جهانی رسیده‌است و این یک افتخار برای ایرانیان است. شهر یزد به دلیل صنعت نساجی و کاشی کاری اش زبانزد است.  از صنایع دستی اصیل یزد می توان به ترمه دوزی، زیلوبافی، کاشی کاری، دارایی بافی و شَعر بافی اشاره کرد.

 

ترمه دوزی صنایع دستی یزد

ترمه دوزی صنایع دستی یزد

صنایع دستی گیلان

استان گیلان به دلیل شرایط آب و هوایی و پوشش خاکی و گیاهانش  از هزاران سال پیش محل زندگی بوده و به همین دلیل در صنایع دستی  حرفی برای گفتن دارد. اما صنایع دستی این منطقه از کشور  به دلیل اینکه هیچگاه پایتخت سلطنت های بزرگ از میان سلسله های بزرگ نبوده است تجملی نیستند و اکثرا برای استفاده روزمره افراد ساخته می شده اند.  از صنایع دستی شناخته شده گیلان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

چموش (چوموش) دوزی، که نوعی پاپوش است،  حصیربافی  (که هم در شمال ایران و هم در سیستان و بلوچستان بافته می شود) ، رشتی دوزی، نمدمالی، سفال سقف، مروار بافی، چادرشب بافی ….

 

سفال سقف در گیلان

سفال سقف در گیلان

چموش دوزی صنایع دستی گیلان

چموش دوزی صنایع دستی گیلان

صنایع دستی شیراز

شیراز یکی از بزرگترین و قدیمی ترین شهر های ایران است که جز اولین شهرهایی بود که در آن شهرداری تاسیس شد ( به سال ۱۲۹۶) . این شهر با توجه به وجود تمدن باستانی اش، دارای اماکن و صنایع قدیمی و فاخر زیادی است که در ادامه با برخی از صنایع مهم آن آشنا می شویم.از معروف ترین صنایع دستی شیراز خاتم کاری و خراطی است.

 

خاتم کاری شیراز

خاتم کاری شیراز

صنایع دستی همدان

همدان   نیز از شهر های بسیار قدیمی ایران است  و پیشینه ای چندهزار ساله دارد. نام قدیم آن هگمتانه و اکباتان بوده است. بدیهی است هر جا تمدن وجود داشته است صنایع مختلفی در آن رواج پیدا کرده. همدان به دلیل بافت کوهستانی آن منبع غنی سنگ و خاک مرغوب است. از این رو از صنایع دستی  معروف  همدان می توان به سفال  گری و حجاری اشاره کرد.  اما از دیگر صنایع دستی که در همدان با کیفیت بالا رواج دارد، صنعت دستی چرم سازی است.  چرم سازی چنان در این شهر رواج داشته که روزگاری آن را شهر دباغخانه ها می نامیدند.

 

ظروف سفالی صنایع دستی همدان

ظروف سفالی صنایع دستی همدان

صنایع دستی تبریز

تبریز، پایتخت فرهنگی جهان اسلام، به عنوان قطع فرش و قالی دستبافت در جهان شناخته شده است. تبریز از سوی شورای جهانی صنایع دستی به عنوان شهر جهانی بافت فرش انتخاب شده است. از دیگر صنایع دستی تبریز چرم ( کفش چرم تبریز) ، قلمزنی روی نقره و مس (قلمزنی تبریز سبکی متفاوت در قلمزنی است و با قلمزنی اصفهان فرق های زیادی دارد) گلیم و ورنی بافی است.

 

فرش تبریز

فرش تبریز

 

قلمزنی تبریز

قلمزنی تبریز

 

صنایع دستی شهر شما چیست؟ در قسمت نظرات صنایع دستی شهرتان را به ما معرفی کنید

آشنایی با صنایع دستی قشم

صنایع دستی قشم

آشنایی با صنایع دستی قشم

جزیره قشم بزرگترین جزیره ایران و زیر مجموعه استان هرمزگان است. این جزیره در سال های اخیر مورد توجه گردشگران ایرانی و خارجی قرار گرفته . از اماکن دیدنی جزیره می توان به جنگل‌های حرا، غارهای خوربس، تنگه چاهکوه، دره ستاره‌ها، جزایرناز و غار نمکدان اشاره کرد.

اما قشم که از دوران ساسانیان زندگی در آن رواج داشته است در کنار اماکن و سواحل فوق العاده زیبای خود دارای صنایع دستی اصیل و زیبایی نیز هست.

صنایع دستی قشم بسیار متنوع هستند ,اکثر صنایع این ناحیه با هنرهای دستی شهرهای استان هرمزگان مشترک است و این هنرهای زیبا دست رنج زنان هنرمند جزیره قشم میباشد.

انواع صنایع دستی قشم

  • بادله دوزی
  • خوس بافی
  • کپکاپ سازی
  • لنج سازی
  • حصیر بافی
  • گلیم بافی
  • قالی بافی
  • زری بافی
  • لچک بافی
  • سوند بافی
  • مُشتا 

 

لنج سازی در قشم

یکی از قدیمی ترین صنعت های جزیره قشم لنج سازی میباشد. که در حال حاضر بیشتر لنج های ساخته شده در این جزیره چه از نظر اندازه،حجم,نوع شناور,توسط استادان محلی طراحی میشود و یادگیری فن جلافی(نجاری چوب)یک صنعت کاملا مردانه اس و زنان در ان هیچگونه دخالتی ندارند.

 

لنج سازی در قشم

گلابتون دوزی

به عنوان یک حرفه سنتی و بومی شناخته میشود,در این هنر دوخت طرح های زیباو پر نقش روی پارچه با نوارهای طلایی گلابتون برای زیبایی و تزیین لباس های زنانه استفاده میشود.که بیشتر روی رو سری و شلوارهای محلی بکار می رود و طرح اصلی گلابتون دوزی از لباس های زنان هند و بنگال استفاده شده است .ابزار مورد استفاده گلابتون دوزی:قلاب,کپیه,مواد و چهارپایه یا همان (هاون چوبی )است.

 

گلابتون دوزی در قشم

خوس بافی

خوس بافی را میتوان به عبور دادن نوارهای نقره ایی از لابه لایه پارچه های توری که دارای طرح های دلخواه میباشند را تعریف کرد. در خوس بیشتر نوار نقره ایی را روی روسری که در اصطلاح محلی(جویل فونسی)نام دارد استفاده می کنند.

 

هنر خوس بافی

هنر خوس بافی

سوند بافی

یکی از مهمترین ترین صنایع  دستی این ناحیه و حتی جنوب ایران است برای ساختن سوند از شاخه های برگ دار درخت خرما استفاده میشود.که شاخه برگ دار را با طناب هایی که از برگ درخت خرما ساخته شده است  به هم وصل می کنند و بیشتر برای پوشش های خانه های مسکونی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

سوند بافی در قشم

سوند بافی در قشم

گلیم بافی

گلیم های تولیدی قشم توسط زنان بافته میشود که دارای نقش های هندسی رایج و یا نقش های محلی جزیره بوده است. یکی از ویژگی های مهم هنر گلیم بافی در این ناحیه دورو بودن آنهاست ،سبک بودن و کم حجم و به راحتی تا می شوند.

 

گلیم بافی قشم

گلیم بافی قشم

حصیر بافی

در حصیر بافی از برگ های دارای انعطاف و ظریف نخل استفاده میشود،برای اینکه بتوانیم حصیر ها را از لحاظ رنگ متنوع تر کنیم قبل از شروع به بافت انها رادر محلول مواد رنگی ثابت می جوشانند در حصیر بافی نیز میتوان از طرح های هندسی ،گل و یا گیاهان استفاده کرد.

 

حصیربافی در قشم

حصیربافی در قشم

صنایع دستی دریایی

ساختن زینت الات از صدف و سایر بقایای ابزیان از جمله صنایع دستی دریایی قشم است.که در مدل های مختلف مثل:گردنبند،انگشتر،گوشواره،تابلو و اویز است .ساخت مجسمه در اشکال مختلف با استفاده از مرجان ها و سنگهای موجود در سواحل جزیره که هر یک محصولی منحصر بفرد است.

 

صنایع دستی دریایی در قشم

عود سازی

این هنر در قشم طرفداران فراوانی دارد.برای درست کردن یک عوداز نوارهای بارکی از چوب افرا،زیتون و گردو استفاده میشودکه بر اساس طرح های مورد نظرنوارهای باریک را به هم وصل می کنند.

 

هنر عود یا بربط سازی