آشنایی با صنایع دستی روستایی

با توجه به اینکه در گذشته بیشتر روستا نشینی رواج داشته و صنایع گوناگون در همین قبایل و روستا ها پیشرفت می کردند، بخش بسیار بزرگی از صنایع دستی ایران را صنایع دستی روستایی تشکیل می دهد. صنایع دستی روستایی شامل انواع گوناگونی از صنایع می شود که سبک زندگی مردمان روستا و موقعیت جغرافیایی آن در نوع آن تاثیر مهمی داشت. صنایع دستی روستایی به صنایعی گفته می شود که طراحی و تولید آن ها در روستا ها شکل گرفته باشد.

رونق صنایع دستی در روستاها

در سال ۱۳۶۵ بررسی هایی صورت گرفت که نشان می داد در ۲۵ هزار روستای کشور ۱۲۵ هزار کارگاه صنایع دستی مشغول فعالیت هستند. این آمار در سال ۱۳۶۸ به ۱۴۰ هزار عدد رسید. با گذشت ۳۰ سال و تغییر بافت روستایی و گسترش روز افزون شهرنشینی بسیاری از این کارگاه ها در حال حاضر بسته شده اند و دیگر فعالیتی در زمینه صنایع دستی ندارند. با این همه در کشور بیشتر صنایع دستی در روستاهای کشور تولید می شود. به طور مثال قالیبافی که از مهم ترین و ارز آورترین صنایع دستی محسوب می شود بیشتر در کارگاه های روستایی طراحی و به دست زنان و مردان هنرمند روستایی بافته می شود.

صنایع دستی روستاهای ثبت شده

بعضی روستا ها و آبادی ها در ایران به دلیل اینکه قطب صنایع خاص بوده اند در کشور و جهان ثبت شده اند.

  • روستای فش کرمانشاه
  • روستای قاسم آباد گیلان
  • روستای بیدکردویه کرمان
  • روستای بسک تربت حیدریه
  • روستای هوتک کرمان

بعضی از صنایع دستی هایی که در این روستاها انجام میگردد به شرح زیر است

  • ساخت سازهای سنتی
  • ابریشم کشی
  • چادرشب بافی
  • گلیم بافی
  • شالبافی

 

ساز های سنتی – روستای فش

روستای فش از توابع شهرستان کنگاور در استان کرمانشاه است . این روستا از سه جهت جغرافیایی به سه کوه سنگه، کیتی و سه تخت محدود شده است. در این روستا ۵۰۶ خانوار به جمعیت ۱۹۲۵ نفر زندگی می کنند. با توجه به این جمعیت کم، این روستا به طور شگف آوری کارگاه ساخت ساز های سنتی از قبیل تار، ستار و تنبور دارد. در سال ۹۶ اعلام شد که ۱۰۰ تا ۱۵۰ نفر در این روستا به پیشه ی ساخت ساز مشغول هستند. روستای فش در همان سال به عنوان “دهکده ملی ساخت آلات موسیقی سنتی ایرانی” ثبت ملی شد.

 

تولید سازهای سنتی

 

ابریشم کشی- روستای بِسک

روستای بسک از توابع شهرستان تربت حیدریه در خراسان رضوی است. بر اساس آمار سال ۹۵  جمعیت این روستا ۳۴۲ نفر می باشد. بنا به اظهارات مکرمی فر مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی، ۹۲ چرخ ابریشم کشی در این روستا در حال فعالیت هستند. و همین کارگاه های ابریشم کشی با تولید ماهانه ۹۰ کیلو نخ ابریشم، حدود ۷۰ درصد ابریشم کل کشور را تامین می کنند.

ابریشم کشی در روستای بِسک

چادرشب بافی- روستای قاسم آباد

روستای قاسم آباد از توابع شهرستان رودسر در استان گیلان است. در آمار ثبت شده بیان می گردد که حدود ۶۰۰ نفر از بانوان این روستا به چادرشب بافی اشتغال دارند. این روستا در سال ۱۳۹۷ در رشته چادرشب بافی ثبت ملی شده است و هم اکنون در انتظار ثبت جهانی می باشد.

 

چادرشب بافی در روستای قاسم آباد

گلیم چهل ماشوله – روستای بیدکردوئیه

روستای بیدکردوئیه از روستاهای شهرستان بافت واقع در استان کرمان است. بر اساس سرشماری سال ۹۵ جمعیت این روستا ۴۴۵ نفر می باشد که از این جمعیت حدود ۷۰ نفر به بافت گلیم اشتغال دارد. این گلیم بافان سالانه ۳۵۰ تخته گلیم در ابعاد ذرع و نیم تولید و روانه بازار می کنند. گلیم چهل ماشوله به شیوه پودگذاری بافته می شود و بافنده در حین بافت پشت کار را می بیند.

گلیم چهل ماشوله روستای بیدکردوئیه

شالبافی – روستای هوتک

روستای هوتک از روستاهای شهر چترود واقع در شهرستان کرمان است. شالبافی در کرمان به ویژه در این روستا رونق ویژه ای دارد. ساله ۳۶۰ متر مربع در کارگاه های شالبافی روستای هوتک تولید می شود. این روستا از سال ۹۶ در انتظار ثبت ملی به عنوان روستای شالبافی است.

شالبافی در روستای هوتک

روستاهای دیگری نیز در ایران دارای نان مل از جانب سازمان میراث فرهنگی و گردشگری هستند. مانند روستای خراشاد در رشته توبافی ( حوله بافی)، و یا شهر ها و روستاهای دیگر. تمامی این روستاها و هنرمندانی که در پستوی کارگاه ها و خانه های خود با ماشین های اولیه و دست ساز مشغول تولید هستند نیازمند توجه و حمایت هستند تا این میراث کهن ایران زمین از بین نرود.

 

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *