آشنایی با صنایع دستی ایران

کشور ایران با توجه به تمدن و فرهنگ چند هزارساله اش دارای صنایع دستی زیادی در جای جای خود است. صنایع دستی ایران از مواد اولیه متنوعی استفاده می کند که با توجه به منابع مس، نقره، چوب، فیروزه، ابریشم و  پشم گوسفند بیشترین کاربرد را در صنایع دستی ایران دارند.  این صنایع دستی در تمام نقاط جغرافیایی ایران با توجه به نوع معیشت و تمدن هایی که به خود دیده است وجود دارند.

 

تعریف جهانی صنایع دستی

بر طبق تعریف سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) “صنایع دستی به محصولاتی اطلاق می شود که توسط هنرمند صنعتگر کاملا با دست و یا با کمک ابزار ساده یا مکانیکی تولید می شوند تا زمانی که سهم دستان هنرمند از ابزار کمکی کمتر نباشد.” صنایع دستی می توانند سودآور، مظهر زیبایی، هنری، خلاقانه، فرهنگی، تزئینی، کاربردی، سنتی و از نظر اجتماعی نمادین و دارای اهمیت باشند.

 

ایران زادگاه صنایع دستی

در جوامعی که تمدنی چند هزار ساله دارند معمولا هنر ها و صنایع دستی رواج ویژه ای داشته اند. زیرا تمدن و زندگی شهری افراد جامعه را وادار به ابداع ابزار و صنایع می کرد. تمدن ها معمولا تحت لوای امپراطوری ها و سلطنت های بزرگی پیشرفت می کردند. از آنجا که کشور ایران تمدنی ۵۰۰۰ هزار ساله دارد و دارای سنت و فرهنگی غنی است. بدیهی است در آن شاهد تنوع بسیاری از هنر ها و صنایع دستی باشیم. در ایران تقریبا در تمام نواحی و مناطق اقلیمی و جغرافیایی شاهد هنری ماندگار به عنوان صنایع دستی هستیم.

  • سفال گری
  • نمدمالی
  • گلیم بافی
  • کپوبافی
  • حصیربافی
  • سنگ تراشی
  • فیروزه تراشی
  • بلوچی دوزی
  • معرق
  • گیوه بافی
  • و….

در ادامه سعی می کنیم بیشتر با تنوع صنایع دستی ایران آشنا شویم.

 

صنایع دستی اصفهان

اصفهان به عنوان “شهر جهانی صنایع دستی” نه تنها جایگاه نخست در زمینه صنایع دستی در ایران را دارد بلکه شورای جهای صنایع دستی نام این شهر را با توجه به این که دارای یک سوم از کل صنایع دستی ثبت شده جهان است ، به عنوان شهر جهانی صنایع دستی به ثبت رسانیده است.  از صنایع دستی اصفهان می توان به میناکاری، خاتم کاری، قلمزنی، فیروزه کوبی،  قلمکار،  کاشی کاری   اشاره کرد.

 

میناکاری صنایع دستی اصفهان

میناکاری صنایع دستی اصفهان

صنایع دستی یزد

یزد یکی از استان های مرکزی ایران است که به تنهایی ۵/۴ درصد از کل اراضی ایران را در بر می گیرد. شهر یزد، مرکز این استان اولین شهر ایران است که در یونسکو به ثبت جهانی رسیده‌است و این یک افتخار برای ایرانیان است. شهر یزد به دلیل صنعت نساجی و کاشی کاری اش زبانزد است.  از صنایع دستی اصیل یزد می توان به ترمه دوزی، زیلوبافی، کاشی کاری، دارایی بافی و شَعر بافی اشاره کرد.

 

ترمه دوزی صنایع دستی یزد

ترمه دوزی صنایع دستی یزد

صنایع دستی گیلان

استان گیلان به دلیل شرایط آب و هوایی و پوشش خاکی و گیاهانش  از هزاران سال پیش محل زندگی بوده و به همین دلیل در صنایع دستی  حرفی برای گفتن دارد. اما صنایع دستی این منطقه از کشور  به دلیل اینکه هیچگاه پایتخت سلطنت های بزرگ از میان سلسله های بزرگ نبوده است تجملی نیستند و اکثرا برای استفاده روزمره افراد ساخته می شده اند.  از صنایع دستی شناخته شده گیلان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

چموش (چوموش) دوزی، که نوعی پاپوش است،  حصیربافی  (که هم در شمال ایران و هم در سیستان و بلوچستان بافته می شود) ، رشتی دوزی، نمدمالی، سفال سقف، مروار بافی، چادرشب بافی ….

 

سفال سقف در گیلان

سفال سقف در گیلان

چموش دوزی صنایع دستی گیلان

چموش دوزی صنایع دستی گیلان

صنایع دستی شیراز

شیراز یکی از بزرگترین و قدیمی ترین شهر های ایران است که جز اولین شهرهایی بود که در آن شهرداری تاسیس شد ( به سال ۱۲۹۶) . این شهر با توجه به وجود تمدن باستانی اش، دارای اماکن و صنایع قدیمی و فاخر زیادی است که در ادامه با برخی از صنایع مهم آن آشنا می شویم.از معروف ترین صنایع دستی شیراز خاتم کاری و خراطی است.

 

خاتم کاری شیراز

خاتم کاری شیراز

صنایع دستی همدان

همدان   نیز از شهر های بسیار قدیمی ایران است  و پیشینه ای چندهزار ساله دارد. نام قدیم آن هگمتانه و اکباتان بوده است. بدیهی است هر جا تمدن وجود داشته است صنایع مختلفی در آن رواج پیدا کرده. همدان به دلیل بافت کوهستانی آن منبع غنی سنگ و خاک مرغوب است. از این رو از صنایع دستی  معروف  همدان می توان به سفال  گری و حجاری اشاره کرد.  اما از دیگر صنایع دستی که در همدان با کیفیت بالا رواج دارد، صنعت دستی چرم سازی است.  چرم سازی چنان در این شهر رواج داشته که روزگاری آن را شهر دباغخانه ها می نامیدند.

 

ظروف سفالی صنایع دستی همدان

ظروف سفالی صنایع دستی همدان

صنایع دستی تبریز

تبریز، پایتخت فرهنگی جهان اسلام، به عنوان قطع فرش و قالی دستبافت در جهان شناخته شده است. تبریز از سوی شورای جهانی صنایع دستی به عنوان شهر جهانی بافت فرش انتخاب شده است. از دیگر صنایع دستی تبریز چرم ( کفش چرم تبریز) ، قلمزنی روی نقره و مس (قلمزنی تبریز سبکی متفاوت در قلمزنی است و با قلمزنی اصفهان فرق های زیادی دارد) گلیم و ورنی بافی است.

 

فرش تبریز

فرش تبریز

 

قلمزنی تبریز

قلمزنی تبریز

 

صنایع دستی شهر شما چیست؟ در قسمت نظرات صنایع دستی شهرتان را به ما معرفی کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *